مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٩ - کرامت و عزت نفس در سخنان امام حسین علیه السلام

به طرف جلو و گفت: اینطور میبردم. مردم هم خندیدند. خیلی خوشحال شدم.

اینها صحیح نیست. بعضی هم ممکن است در حد افراط باشند که حتی اگر نیازی هم داشته باشند، به احدی نمیگویند. پیغمبر فرمود: اطْلُبُوا الْحَوائِجَ حاجتهایتان را بخواهید، ولی بِعِزَّةِ الْانْفُسِ اما عزت نفس را از دست ندهید. آنجا که حاجتتان را با دوست و رفیقی بیان میکنید، تا آنجا که شرافتتان، عزت و کرامت نفستان پایمال نشده جلو بروید. آنجا که دارد بر کرامت و عزت نفستان خدشه وارد میآید توقف کنید، نیازمندی و نداشتن بهتر است. کما اینکه باز در نهج البلاغه است:

الْمَنِیةُ وَ لَاالدَّنِیةُ مرگ و نه پستی، التَّقَلُّلُ وَ لَاالتَّوَسُّلُ [١] به کم ساختن و دست پیش کس و ناکس دراز نکردن.

علی علیه السلام در یکی از خطابههایی که در صفّین خوانده و در نهج البلاغه هست، دم از پیروزی و غلبه میزند و میگوید: اصلًا زندگیای که با توسری خوری و زیردستی باشد، مردن از آن بهتر است، و مردنی که با پیروزی باشد بر چنین زندگی هزاران بار ترجیح دارد. آخرین جمله آن حماسهاش این است: فَالْمَوْتُ فی حَیوتِکمْ مَقْهورینَ وَ الْحَیوةُ فی مَوْتِکمْ قاهِرینَ [٢] مردن این است که مغلوب و مقهور و توسری خور دیگران باشید ولو روی زمین راه بروید، و زندگی این است که پیروز باشید ولو زیر خاک باشید. خود قرآن میفرماید: وَ انْتُمُ الْاعْلَوْنَ انْ کنْتُمْ مُؤْمِنینَ [٣].

کرامت و عزت نفس در سخنان امام حسین علیه السلام

با اینکه از امام حسین علیه السلام کلام زیادی نقل نشده، اگر به نسبت حساب کنیم، در میان ائمه از ایشان بیشتر از همه در مسئله کرامت و عزت نفس مأثور است. از جمله کلمات قصار ایشان است که در بحار نقل میکند: مَوْتٌ فی عِزٍّ خَیرٌ مِنْ حَیوةٍ فی ذُلٍ [٤] مردن با عزت از زندگی در ذلت بهتر است و بر آن ترجیح دارد. جمله معروف