مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٨٢ - پرسش و پاسخ
شما مقدمهای است که او کار خودش را انجام دهد. این، عنوان «اعانت به اثم» دارد نسبت به او. پس فرق است میان اینکه شما نقشه سینما را برای اقدام خودتان تهیه کنید و بعد خودتان کار را انجام ندهید یا برای دیگری تهیه کنید و دیگری هم بالاخره انجام ندهد (که گناه نیست) و اینکه شما در مرحله فکر و نقشه به او کمک بدهید و او هم از فکر و نقشه شما استفاده کند و به مرحه عمل برساند. این خودش گناه است از باب اینکه اعانت دیگری است به گناه، یعنی کمک کردن دیگری است به گناه. این مثل اعانت ظلم است. چرا اعانت ظلم حرام است؟ چرا حتی آن کسی که دوات ظالم را لیقه کند [١] (مَنْ لاقَ لَهُ دَواتاً) او هم معصیت کرده؟ چون اعانت به ظالم است، نوعی تقویت و کمک رساندن به او در گناه است. بنابراین ایندو با همدیگر فرق میکند.
اما اینکه اصل مطلب اشکال ندارد، به این معناست: فرقی که میان کار خیر و کار شر هست این جهت است که اگر انسان تصمیم به کار خیر بگیرد ولی بعد موفق به انجام آن نشود برایش ثواب مینویسند، با آنکه آن کار را انجام نداده. این تفضّل الهی است. شما تصمیم به یک کار خیر میگیرید، وقتی میخواهد به مرحله عمل برسد مانع پیدا میشود. اینجا برای شما ثواب مینویسند. ولی در کار بد اگر شما در مرحله تصمیم باشید و خودِ کار صورت نگیرد، به پای شما گناه نوشته نمیشود و این تقریباً عفوی است در اینجا.
اینکه عرض کردیم که فکر گناه، گناه نیست مقصود این است که فکر هر گناهی خودِ آن گناه نیست. مثلًا برای شرابخوار عقابی در دنیا قرار دادهاند و عقابی در آخرت. صحبت این است که اگر کسی تصمیم گرفت- العیاذ باللَّه- به شرابخواری ولی بعد نشد و مانع پیش آمد، آیا در دنیا ما این آدمی را که الآن خودش را برای مشروبخواری آماده کرده بود ولی مثلًا باد وزید و شیشه را شکست و او نخورد، میتوانیم تازیانه بزنیم یا نه؟ ممکن است کسی به او بگوید: تو که تصمیم داشتی، تمام مقدمات را هم فراهم کردی و اگر این باد نیامده بود و این شیشه را نینداخته بود قطعاً میخوردی، بنابراین از نظر تو تفاوتی نیست، پس ما میتوانیم تو را هشتاد
[١]. قدیم معمول بود که دواتها را لیقه میکردند.