مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٤١ - مسالمت طلبی

را شرط قرار داده و نخواسته هرج و مرجی از نظر وقت و زمان باشد؛ نوعی وقت شناسی و تمرین احترام گزاردن به نظم زمانی و وقتی است. مثلًا نماز را میخوانیم، بعد متوجه میشویم که در وقت نبوده یا قسمتی از آن در وقت بوده و قسمت دیگر نبوده. این نماز باطل است. ولی اگر شخص اشتباه کرده و عمد نداشته باشد، نمازش را قبل از وقت شروع کند و مثلًا یک رکعت آن در وقت باشد، نمازش درست است.

مسالمت طلبی

مسئله دیگر مسالمت طلبی و صلح جویی با مردم دیگر است که در متن تعلیمات نماز آمده است. در سوره حمد- که خواندن آن در نماز واجب است- بعد از حمد و ثنا، خدا را مخاطب قرار میدهیم:

ایاک نَعْبُدُ وَ ایاک نَسْتَعینُ. اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ. صِراطَ الَّذینَ انْعَمْتَ عَلَیهِمْ غَیرِ الْمَغْضوبِ عَلَیهِمْ وَ لَاالضّالّینَ [١].

پروردگارا! ما منحصراً تو را پرستش میکنیم. پروردگارا! ما منحصراً از تو کمک میگیریم. صحبت «ما» است نه «من». با اینکه از نظر روح عبادت هرچه غیر خدا در ذهن انسان نیاید بهتر است، ولی اسلام به خاطر یک مصلحت اجتماعی بسیار مهم، برای اینکه روح یک مسلمان را روح اجتماعی کرده باشد، آن را با چاشنی عبادت به خورد مردم داده و میگوید بگویید: ایاک نَعْبُدُ وَ ایاک نَسْتَعینُ، اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ ما عموماً منحصراً تو را پرستش میکنیم و منحصراً از تو کمک میخواهیم، خدایا همه ما را به راه راست هدایت کن. در اینجا همکاری و همدلی و همگامی کاملًا مشهود است.

و بالاتر، مسئله صلح و سلم طلبی است که در سلامِ نماز مطرح است: السَّلامُ عَلَینا وَ عَلی عِبادِ اللَّهِ الصّالِحینَ. این یک اعلام سلم طلبی است ولی نه برای عموم بشر حتی افرادی که باید ریشه آنها را کند تا بشریت سالم بماند، بلکه برای بندگان صالح