مسئله اول این است که آیا در اسلام به تقویت و تربیت جسم عنایتی شده است یا نه؟ ممکن است کسی بگوید نه، بلکه در جهت خلافش [توصیه شده است] زیرا ما میدانیم که تن پروری و جسم پروری در اسلام مذموم است، بنابراین جسم به هیچ وجه نباید تربیت بشود. و به عبارت دیگر چون فرض این است که مفهوم تربیت پرورش میباشد، جسم نباید تربیت بشود چون در اسلام جسم پروری و تن پروری بهطور کلی محکوم و مردود است. ولی این مغالطه لفظی است. در اسلام تن پروری به مفهوم صحیح کلمه (یعنی پرورش جسم و تقویت قوای جسم) نه تنها مذموم نیست، بلکه ممدوح هم هست.

مثلًا آیا از نظر اسلام خوب است انسان کاری کند که دید چشمش قوّت پیدا کند یا خوب است کاری کند که ضعف پیدا کند؟ شک ندارد که قوّت پیدا کند. و لهذا در اخبار و احادیث، زیاد داریم که مثلًا فلان کار را نکنید برای اینکه باصره را ضعیف میکند، فلان کار را بکنید برای اینکه باصره را قوی میکند. یا مثلًا در دعایی که در تعقیبات میخوانیم، میگوییم: اللَّهُمَّ مَتِّعْنا بِأسْماعِنا وَ ابْصارِنا وَ قُوَّتِنا ما احْییتَنا وَ اجْعَلِ النّورَ فی بَصَری وَ الْبَصیرَةَ فی دینی [٢]. آیا این تن پروری است؟ نه، بلکه اگر انسان عمداً کاری کند که نور چشمش کم شود جرمی مرتکب شده است. همچنین آیا اینکه انسان کاری کند که دندانهایش سالم بماند از نظر اسلام خوب است یا اینکه کاری کند که زودتر این دندانها کرم خوردگی پیدا کند و کشیده شود که تن پروری نشده باشد؟ معلوم است که اوّلی. اصلًا توصیه شده که مسواک کنید تا دندانها سالم بماند و خراب نشود، و خلال کنید تا دندانها فاسد نشود. یا گفته شده اگر سبزی میخورید لای دندانهایتان نماند که دندان را خراب میکند و یا تأکید شده که فلان چیز قوّت پا را زیاد میکند و فلان چیز دیگر قوّت گوش را، و خوردن فلان چیز

[١]. روح انسان استعدادهای مختلفی و در واقع شعبههای مختلفی دارد که اینها را یک یک بهطور اجمال بررسی خواهیم کرد.[٢]. [ترجمه: خداوندا! تا زندهایم ما را از گوش و چشم و نیرویمان بهرهمند ساز، و در چشمم نور و در دینم بینش قرار ده.]