مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٢٢ - عقل از نظر فقها

چهارچیز است: قرآن، سنت، اجماع، قیاس، ولی علمای شیعه گفتهاند ادله فقه چهارچیز است: قرآن، سنت، اجماع، عقل. ائمه، عقل را تأیید کردند، قیاس را تأیید نکردند. این خودش نشان میدهد که روش ائمه و نیز روش علما برضد عقل نبود، برضد قیاس بود و قیاس را یک ضابط عقلی درست نمیدانستند.

البته در میان بعضی فقها همین دوری جستن از قیاس گاهی به حد افراط کشانده شده است، و این خودش یک بیماری شده که تا یک حرف زده میشود میگویند:

آی قیاس شد! یک چیزهایی هم که قیاس نیست، از آن فرار میکنند که: آقا این قیاس شد، «اوَّلُ مَنْ قاسَ ابْلیسُ» اول کسی که قیاس کرد شیطان بود، و از این حرفها.

این هم یک جریانی بود در دنیای اسلام در این زمینه. جریان دیگری داریم در موضوع عقل و فتواهای ضد عقل که آن جریان عرفان است. عرفان هم به نوع دیگری متعرض عقل و عقلا و فلاسفه و تکیه روی عقل کردنها شده است که «پای استدلالیان چوبین بود» و ... آن را ان شاء اللَّه در جلسه آینده برایتان عرض میکنم [١]