حال ما میخواهیم ببینیم در درون این فرضیه تناقضی وجود دارد یا ندارد؟ ببینیم در مقابل این فرضیه فرضیه دیگری وجود دارد یا ندارد؟ اگر فرضیه دیگر وجود دارد، آیا با آن فرضیه بهتر میشود مجموع وقایعی را که داریم توجیه کنیم یا با این فرضیه؟ اینها این مقدار را خودشان قبول کردند که خیلی از این جریانها در همان دوره اشتراک اولیه یعنی قبل از دوره برده داری وجود داشته؛ کشف فلز و ذوب آهن در همان دورهها بوده، اختراع تیر و کمان در همان دورهها بوده، اهلی کردن حیوانات در همان دورهها بوده، صنعت کشتیرانی در همان دورهها بوده، فلاحت (البته نه در سطح وسیع، بلکه در یک سطح کم) در همان دورهها بوده و حتی مبادله در همان دورهها بوده است. اینها قبول دارند که مبادله در همان دوره بوده، و مبادله بدون فرض مالکیت امکان پذیر نیست. ولی میگویند مبادله میان قبیله و قبیله نه میان فرد و فرد بوده است؛ یعنی مالکیت دسته جمعی ولی نه مالکیت همه انسانها بلکه به معنی مالکیت گروهی، مالکیت گروه این قبیله و مالکیت گروه آن قبیله در کار بوده، یعنی در داخل قبیله اشتراک بوده و الّا این قبیله آنچه که خودش به دست میآورد خودش را مالک آن میدانست و آن قبیله هم آنچه که خودش به دست میآورد خودش را مالک آن میدانست و بعد هم میان قبایل در همان دورهها مبادله صورت میگرفته است. پس نوعی مالکیت وجود داشته که حال اسم این مالکیت را مالکیت اختصاصی بگذاریم یا اشتراکی، بعد عرض میکنیم که این در واقع مالکیت اختصاصی است نه مالکیت اشتراکی.

خوب، همه اینها را قبول کردند که در همان دوره بوده است. پس کی مالکیت اختصاصی به وجود آمد؟ آن وقتی که اضافه تولید به وجود آمد و بشر کشف کرد که چون میشود اضافه تولید به وجود بیاید پس میشود یک عده کار کنند و یک عده بیکار باشند (یا مطلقاً بیکار باشند یا قسمتی از وقت خودشان را بیکار باشند)، یک عده زحمت بکشند و عدهای بخورند؛ از این زمان مسئله مالکیت اختصاصی شروع شد.

حال ببینیم نقطه مقابل این فرضیه چه فرضیهای است؟ یک فرضیه دیگر این است که مالکیت یعنی استملاک غریزه بشر است (کما اینکه این حرف را گفتهاند و نمیشود ردّش کرد). ولی این را بعضیها اینجور توجیه میکنند که چون مالکیت غریزه بشر است پس در هر موردی مشروع است. نه، صحبتِ این نیست. صحبتْ این است که این حس