مشخّص دیگر- که این را هم باز میتوان جزء تعریف سوسیالیسم قرار داد- این است که بگوییم سوسیالیسم یعنی نظامی و رژیمی که در آن، تولید به منظور سودجویی نیست، به منظور کمک و خدمت به جمع و برای استفاده جمع است.

تولید برای قدرت ملی

البته این را هم باز ممکن است کسی کافی نداند کما اینکه این کار را هم کردهاند و بعضی از سوسیالیستهایی که سوسیالیسم شوروی و بلکه اغلب سوسیالیسمهای موجود را قبول ندارند این مقدار تعریف را کافی نمیدانند که بگوییم در سوسیالیسم تولید به منظور سودجویی نیست.

میگویند اینکه «صرفاً به منظور سودجویی نباشد» کافی نیست؛ چون در کشورهای سوسیالیستی عصر حاضر با یک پدیده نوینی برخورد کردهاند و آن این است که تولید به منظور سودجویی فرد نیست، به منظور پُر شدن جیب یک فرد به عنوان یک سرمایهدار نیست ولی به منظور قدرت ملّی هست؛ یعنی یک ملت خودش را در مقابل ملتهای دیگر یک واحد در نظر گرفته و تمام کوششش این است که قدرت این واحد ملی را یعنی قدرت این کشور را روز افزون کند، همین چیزی که امروز میبینیم.

مثلًا روسیه الآن با آمریکا و تا اندازهای با چین در یک مسابقه قدرت قرار گرفته. تولید برای اینکه مثلًا آقای برژنف یک سرمایهدار بزرگی بشود نیست ولی اینها الآن در رأس یک کشور قرار گرفتهاند و تمام کوشششان این است که قدرت خودشان را که همان قدرت کشورشان است و قدرت کشورشان قدرت آنهاست بالا ببرند. همه حسابها این است که قدرت این واحد ملی را افزایش دهند. حتی در اینجا کشورهای سوسیالیستی دیگر هم شریک نیستند و هرگز اسرار قدرت را در اختیار کشورهای سوسیالیستی دیگر قرار نمیدهند. مثلًا یک برنامه پرواز فضایی ترتیب میدهند که میدانیم این برنامهها از نظر بودجه و خرجهایی که برمیدارد در استطاعت کشورهای خیلی پولدار و سرمایهدار و درجه اول است؛ فقط مثل آمریکا و شوروی میتوانند در این مسابقه شرکت کنند و الّا کشورهای کوچکی مثل ایران اگر بخواهند تمام بودجهشان را هم صرف بکنند ورشکست میشوند. افرادی مثل- ظاهراً- نویسنده کتاب سوسیالیسم از سلسله کتابهای «چه میدانم؟» ایراد میگیرند، میگویند در آنجا مالکیت، اشتراکی هست اما اجتماعی نیست، یعنی مالکیت فردی در کار نیست ولی نتیجه این مالکیت اشتراکی و نتیجه تولید به سود