فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٦ - ٢ ساده بودن ابزار تولید

اشتراکی شد.

این که درست عکس حرف اوست. او میگوید چون مالکیت ابزار تولید اشتراکی بود کارْ اشتراکی بود، در صورتی که شما میخواهید این را ثابت کنید که چون کار ضرورتاً اشتراکی بود باید مالکیت ابزار تولید اشتراکی باشد. آقای مارکس میگوید که کار به این دلیل اشتراکی بود که مالکیت ابزار تولید اشتراکی بود. خوب، آن به چه دلیل اشتراکی بود؟ پس یک دلیل اینجا ذکر کردهاند که معکوس آن چیزی است که مارکس گفته است.

- مطابق نظر اینها مشترک بودن تولید ضرورتاً علت مشترک بودن مصرف محصولِ به دست آمده است نه ابزار تولید.

استاد: این فرق نمیکند. حال در عبارت بعد میخوانیم. او همین حرف مارکس را دلیل و تأیید بر حرف خودش میگیرد. اینها میان اشتراک محصول ابزار تولید و خود ابزار تولید تفکیک نمیکنند، نمیگویند مثلًا ابزار تولید ممکن است اشتراکی باشد محصول اختصاصی باشد یا برعکس. ایندو لازم و ملزوم یکدیگر هستند. نمیشود ابزار تولید اختصاصی باشد محصولْ اشتراکی، یا ابزار تولید اشتراکی باشد محصولْ اختصاصی. لذا ایندو را از همدیگر تفکیک نکرده است.

٢. ساده بودن ابزار تولید

دلیل دوم که در دو صفحه بعد ذکر کرده این است که میگوید:

چون وسایل تولید بسیار ساده و ساختن آن از عهده هرکسی برمیآید، دیگر مسئله مالکیت خصوصی وسایل تولید معنایی به خود نمیگیرد و همچنین زمین آنقدر وسیع است که کسی تصور تصاحب آن را نمینماید.

اینجا یک مسئله دیگر است و آن این است که در باب «ارزش» این حرف را میزنند که قهراً در باب مالکیت نیز گفته خواهد شد: چیزی قابل تملک است که چند شرط در آن وجود داشته باشد. یکی از شرایط، رایگان نبودن است. اگر یک چیزی به قدر وفور باشد و