که سرباز آفریده شده دیگر اندیشه غیر سربازی اصلًا برایش وجود ندارد. شاید حتی نمیداند در عالم کار غیر سربازی هم وجود دارد. از کارگر هم غیر از کارگری کاری ساخته نیست و جز آن راهی برای او وجود ندارد. و لهذا تغییر موضع اجتماعی هم برایشان امکان پذیر نیست؛ یعنی امکان ندارد آن که در طبقه کارگر است بیاید در طبقه مهندس، طبقه مهندس بیاید در طبقه کارگر، سرباز مثلًا کودتا کند به جای ملکه بیاید، ملکه بیاید در جای او. این هم یک نوع است.

مسلّماً این هم مثل نوع اول درباره انسان صادق نیست. انسان به این نوع هم زندگیاش اجتماعی نیست. خیلی هم واضح است، یعنی اینطور نیست که هر گروهی از افراد انسان برای کار معین خلق شده باشند و صلاحیت کار دیگر نداشته باشند؛ یک عده از اول خلق شدهاند که نجار باشند، یک عده از اول خلق شدهاند که آهنگر باشند، یک عده از اول خلق شدهاند که عالم دین باشند، یک عده خلق شدهاند طبیب باشند و ... چنین چیزی وجود ندارد.

در بعضی از نظریات فیلسوفان کم و بیش- نه برای همه شغلها و کارها- در یک حدود معینی این فکر وجود داشته است به دو صورت: یکی آن فکری که در دنیای قدیم و حتی از ارسطو نقل شده- و همین جهت یک نقطه ضعف بزرگ برای ارسطو گرفته شده است- که نژادها مختلفند. شاید بسیاری از فلاسفه یونان چنین عقیدهای داشتهاند که نژادها بالطبع مختلفند؛ بعضی نژادها برای کارهای یدی و بدنی آفریده شدهاند و بعضی نژادها برای کارهای عالی فکری، روحی، هنری و امثال اینها آفریده شدهاند. میگویند در جامعه یونان قدیم مردم به سه دسته منقسم میشدند: گروهی که از همه حقوق اجتماعی بهرهمند بودند و میتوانستند عالم باشند، فیلسوف باشند، هنرمند باشند. این گروه اربابان بودند. گروه دیگر گروه بردگان بودند. سوم بیگانگان بودند، آنهایی که از جای دیگر آمده بودند. اینها را بربرها مینامیدند، مثلًا ایرانیها را میگفتند بربرها. راجع به بردگان اصلًا معتقد بودند که یک نژادهایی برای کار بردگی آفریده شدهاند، یعنی اینها در سطح انسانهای دیگر نیستند و بنابراین همین طوری که نمیشود برای حیوان حقوقی مساوی با انسان فرض کرد (بگوییم آقا مگر این اسب جاندار نیست، چه فرق میکند، انسان جاندار است اسب هم جاندار است، تمام حقوقی که انسان دارد اسب هم باید داشته باشد، معلوم است که این حرف غلط است؛ هیچ کس هم در دنیا دیگر قائل به تساوی حقوق انسان با حیوان نشده) همینطور نژادهای سیاه و نژادهای این بردگان در طبیعت در سطح پایینتر