این آقایانی که اینقدر علمی فکر میکنند آیا برای نظریات علمای امروز احترام قائل هستند؟ ما که به قول آنها و به اقرار خودمان علمی فکر نمیکنیم لااقل برای نظریات علمای امروز احترام قائل هستیم. علمای امروز اتفاقاً به همان نظریه حدوث زمانی عالم رسیدهاند، یعنی بعد از دوره جناب انگلس و دوره جناب مارکس و دوره جناب لنین نظریه دیگری پیدا شده که ماتریالیستهای امروز درگیرودار آن نظریه هستند که آن را چگونه حل کنند، منتها این نویسندهها مثل اینکه هنوز در خواب خرگوشی هستند و خبر ندارند. کتابی هست از راسل به نام جهان بینی علمی که با اینکه روی اصول مادیگری نوشته شده کتاب خوبی است چون مادیگری حزبی نیست که تمامش چاشنی تبلیغ و دروغ داشته باشد [١]. میدانید راسل یک آدم ماتریالیست است. اگرچه گاهی میگوید من شکاکم ولی اغلب در حد شک توقف نمیکند و به حد نفی میرسد. او اگرچه این عیب دلقکگری را دارد یعنی یک آدم بهطور کلی طنزگویی است که وقار یک عالم را ندارد، هر نظریهای را که قبول نمیکند با یک متلک رد میکند؛ این عادتش است، نمیتواند به کسی متلک نگوید؛ یک حکایتی یک داستانی یک مثلی میآورد، که این از وقار یک فیلسوف میکاهد؛ ولی با همه اینها علمش را در خدمت تبلیغات یک مسلک اجتماعی قرار نداده و در بسیاری اوقات وقتی با مسئله علمی رو به رو میشود، خودش را مواجه میکند و از جلو آن فرار نمیکند.

قسمتی از این کتاب را- که به فارسی ترجمه کردهاند- به جهان بینی دینی اختصاص داده است.او هم آنجا یک نظریاتی میگوید که حمل به صحت آن این است که بگوییم لابد در دنیای مسیحیت چنین نظریاتی وجود داشته، از قبیل اینکه میگوید جهان بینی دینی میگوید در عالم اصل علیت حکمفرما نیست بلکه اصل اختیار حکمفرماست. باید بگوییم لابد در کلام مسیحی چنین حرفی بوده. آنها را که نقل میکند، به همان شکلی که نقل میکند رد میکند تا بعد میرسد به یک نظریهای که میگوید نظریهای است که امروز

[١] تمام حرفهای اینها چاشنی دروغ و تبلیغ دارد الی ماشاء اللَّه، یعنی سراسرِ حرفها را تحریف میکنند. یک مادی با انصاف و حقیقت جو نیستند که بگوییم لااقل نظریات دیگران را یا نظریات علمی را همین طوری که هست مطرح میکنند.