فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٢ - ٢ از جنبه علم
بعضی از فیزیکدانهای بزرگ ما به آن قائل شدهاند.آنوقت اسم همین ادینگتون را میبرد و نظریه او را نقل میکند. ادینگتون روی اصول ترمودینامیک (اصل کهولت) معتقد است عالم رو به کاهش انرژی میرود و تدریجاً به یک حالتِ «یکسانی» میرسد که در آن حالت یکسانی اصلًا فنای عالم است، دیگر هیچ حرکت و جنبشی و هیچ چیزی در عالم نمیتواند وجود داشته باشد. این را دلیل میگیرد بر اینکه عالم ابتدایی دارد که این حالت لاتعادلی در آن وجود دارد، یعنی این از یک آغازی شروع شده تا به اینجا رسیده است، طبق فرمولهای علمی که او خودش بیان کرده است.
راسل میگوید ما الآن این فرمول علمی را نمیتوانیم رد کنیم، امروز این مورد قبول است و طبق این نظریه علمی مطلب همین است، عالم یک روزی از عدم به وجود آمده؛ منتها میگوید من تا اینجا را قبول دارم که عالم از عدم به وجود آمده، ولی اینکه عالم را خدا ایجاد کرده باشد قبول ندارم، چون امر دائر است میان دو امر نامعقول (به قول او) که هیچ کدام را عقل نمیپذیرد. یکی اینکه بگوییم عالم را خدا خلق کرده، چون بعد درمیمانیم خدا را کی خلق کرده. فقط مجهول ما یک قدم آنطرفتر میرود؛ و دیگر اینکه بگوییم عالم خود به خود آفریده شده. میگوید این [سؤال خیلی سریع به ذهن میآید که] چرا خود به خود آفریده شده؛ و این خیلی عجیب و غریب به نظر میآید. میگوید مگر عالم قول داده که هرگز کار عجیب و غریب نکند؟! این جوابی است که این بزرگوار به این نظریه میدهد.
حالا این [نظریاتی که مارکسیستها درباره پیدایش مذهب گفتهاند] به هرحال بیاطلاعی اینها و یا تقلب اینها و لااقل کهنگی نظریات اینها را میرساند. اینها که دائماً میگویند ما علمی فکر بکنیم، به آنها میگوییم شما مسئله خلقت را طرح کردهاید؛ در فلسفه علمی مسئله خلقت را باید رفت دید فیزیک امروز چه میگوید. رفتهاید چسبیدهاید به نظریه لاوازیه که مال دویست سال پیش است؟! و از جدیدترین نظریات روان شناسی و جامعه شناسی هم که اسمی نمیبرید، حتی آنهایی که بر ضد مذهب است. مثلًا فروید خودش راجع به منشأ مذهب یک نظریهای دارد، البته یک آدم ضد مذهب است؛ نظریه او که نوتر از این نظریه جهل و ترس است. او مذهب را امری ناشی از شعور باطن میداند و شعور باطن را هم ناشی از یک نوع به اصطلاح عقب زدگیهای تمایلات. آن، امروز خیلی علمیتر از نظریه جهل و نظریه ترس است.
به هرحال، این بود بیانِ علمی این آقایان درباره پیدایش مذهب.