فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٠ - غریزه چیست؟

البته اینها میخواهند امور حیاتی را هم با زبان فیزیک توجیه کنند ولی نمیتوانند. اما چون خودشان در اینجا تصریح میکنند، ما میگوییم خودشان چنین چیزی را میگویند و واقعاً هم چنین چیزی را میگویند.

- در کتاب مارکسیسم و بیولوژی، نویسنده میگوید: این فعالیت موریانهها فقط از لحاظ اندازه ظاهراً عجیب به نظر میرسند ولی اگر به دیده دقت بنگرید این نوع عمل یعنی عمل ساختمانی اجتماعات (کندو، لانه مورچه، کولونیهای موریانه) با اعمال حشرات منفرد و منزوی چندان تفاوتی ندارد و فعالیت اجتماعی این انواع به هیچ وجه از غرایز حشرات غیراجتماعی عجیبتر نیست و در حقیقت هردو از یک نوع میباشند و کلمه ملکه به هیچ وجه معنایی غیر از مادههای بارور ندارد. کلمات سرباز و کارگر نیز معنای واقعی نداشته و ممکن است هریک کار دیگری را انجام دهند.

استاد: این مسئله غرایز که در حیوانات بخصوص در حشرات میگویند، برای اینها یک معضله لاینحل است و واقعاً هم خیلی عجیب است. مسئله غرایز به قول خود اینها یک تکامل هدایت شده را نشان میدهد، یعنی نشان میدهد که حیوان به سوی مقصد خودش دارد هدایت میشود. این مسئله اصلًا با قوانین طبیعی یعنی با همین قوانین فیزیک و امثال آن به هیچ شکل قابل توجیه نیست. اینها ساده گیری میکنند که طرف بدون هیچ دلیلی بگوید مسئله ساده است، چیزی نیست، خیلی مهم نیست. در صورتی که اگر انسان این شگفتیهای عالم حیوانات را در کتابهای مربوط بخواند، میبیند که بیخود میگویند و به هیچ شکل قابل توجیه نیست.

غریزه چیست؟

- در این بحث غریزه اگر ممکن است یک مقدار بیشتر توضیح بفرمایید.

استاد: در اصول فلسفه، جلد دوم، اوایل مقاله ششم ما یک مقداری بحث کردهایم و نظریات مختلف راجع به غریزه را در آنجا ذکر کردهایم. غریزه خودش یک کلمه خیلی