جامع الشتات في أجوبة السؤالات - القمّي، الميرزا أبو القاسم - الصفحة ٢٣٦ - كتاب الوصايا (من المجلد الاول)
معتبرى معاملۀ شرعيه نمايد كه سال به سال منافع حاصلۀ آن را به نحو مسطور در مشاهد مشرفه صرف نمايد.
و نصف ديگر از متملكات او را وصى مزبور دو تومان او را به معتق وى داده و تتمه را بين الورثة كما فرض اللّٰه قسمت نمايد. و تخلف در هيچ جزئى از اجزاء مذكوره را جايز نداند.
و ناظر گردانيد در خصوص وصاياى خود بكر ولد خالد را، كه در امور مذكوره و لوازم آن، وصى مومى اليه به اطلاع و صواب ديد او عمل نمايد و در هر باب بالاشتراك عمل نمايند.
و نيز وصيت نموده كه وصى و ناظر (مزبوران) به مشورت با خالد مشار اليه معمول دارند وصايا را و نيز قرار داده و مأذون ساخته وصى و ناظر مزبوران، را كه با تعذّر يا تعسّر خريدن ملك و معامله [اى] كه در فوق قلمى شد، همان اصل وجه مذكور را اثلاثا در مشاهد مشرفۀ مذكوره مصروف دارند. و در هيچ باب تخلف را جايز ندانند. و نيز وصيت نموده كه عمرو وصى (مشار اليه) در خصوص اولاد صغار موصى نهايت سعى و اهتمام به عمل آورد. خصوصا ذكور اولاد كه به علم و مشق كردن و محافظت و پرستارى او در هر باب خود را معاف ندارد و كوتاهى ننمايد، كه باعث رضامندى خدا و والدين او بوده باشد.
در صورت وصيتنامچۀ مذكوره عمل وصى (در اين حال) چه طريق بايد بوده باشد؟ و عمل ناظر به چه قسم و تنخواه موصى نصف از بابت وصايا و تتمه تنخواه ارث صغار در تصرف كداميك از وصى و ناظر بوده باشد؟ يا آن كه بايد در تصرف هر دو بوده باشد نظر به لفظ «اشتراكى» كه قلمى شده در وصيتنامچه؟ يا آن كه بايد تمام تنخواه از بابت وصايا و تنخواه صغار در تصرف وصى بوده باشد، و به مصارفى كه مىرسد و عملى كه مىشود به اطلاع و استحضار ناظر بوده باشد؟ يا در امرى كه احتياج به شور بوده باشد استدعا اين كه آن چه موافق طريق شرع انور بوده وضوح آن را به طريقى كه مبين باشد حكم آن را قلمى نموده.
جواب:
در استفتاء از چند چيز سؤال شده: أولا اين كه وصى چه كار بايد بكند. دوم آن كه ناظر چه بايد بكند. سوم آن كه نظر به لفظ اين كه «در هر باب بالاشتراك عمل نمايند» آيا مال بايد در تصرف وصى و ناظر هر دو باشد يا در تصرف وصى بوده باشد.
اما جواب از سؤال اول: پس آن موقوف است به تحقيق حال وصيت. و چون وصيت