تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠٧ - شرح آيات

گرسنه ماندن و عذاب چشيدن و تبعيد و كشته شدن مى‌انجامد، و چون به چالش بپردازد و رسالت پيروز شود، دشواريهايى تازه پديد مى‌آيد از آن روى كه دنيا با همه فريبندگيهايى كه از زن و زيور و مال و فرزند و شهوات رياست دارد با او رو به رو مى‌شود، و چون بر اينها پيروز شود، مواجه با جريان اجتماعى تازه‌اى مى‌شود كه از كسانى تشكيل شده كه پس از پيروزى به طمع دنيا به گروه فاتح شده پيوسته‌اند و در صدد آنند كه دين را از محتويات آن نهى كنند و كلمات را از محلهاى خود جابجا كنند.

خلاصه آن كه: زندگى سابقين سلسله‌اى از مبارزه‌هاى پايان ناپذير است ... و بنا بر اين نيازى به جهاد پيوسته دارند، و نيز به نوپردازيهاى دايمى و وضع مقررات قاطع و تاريخى كه نبايد از آنها منفك شوند تا آن گاه كه به يقين برسند، و اين يقين آن گاه حاصل مى‌شود كه شخص پروردگار را با رضايت ملاقات كند و بداند كه او نيز از وى راضى است.

سابقان آن كسانند كه نخستين گام را به طرف خير برداشته‌اند، و با بصيرت و فهم خود ايمان آوردند، و در عمل به خدا توكل داشتند، و معتمد به خود بودند، و با شجاعت خويش گردنبند عادت را گسيختند و از جاذبه محيط بيرون آمدند و از سقفهاى ساختگى با جستجو و ابتكار و ابداع تجاوز كردند وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ‌ «و از سرزنش هيچ سرزنش كننده نترسيدند». [٨] آنان از لحاظ كمّيت و نوع خير سابقه دارترند (اسبق)، و نوع تنها از ديدگاه تقوا و اخلاص نيست، بلكه از ديدگاه اتقان هم هست بنا بر اين گفته خداى تعالى

الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ/ ٣٩١ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا «آن كه مرگ و زندگى را آفريد تا شما را بيازمايد كه كدام يك در عمل نيكوتريد». [٩] اما كارگر بودن سبق و پيشى در نزد اين گروه متمركز در امور ذيل است