تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠٥ - شرح آيات

چون نامه اعمال اهل بهشت را به دست راست آنان مى‌دهند، به همين سبب طرف راست در آن روز نشانه رفتن به بهشت خواهد بود، و بعضى گفته‌اند كه: كلمه يمين در اين جا به معنى اصحاب يمن است در مقابل اصحاب شومى در آيه بعدى، ولى چنان مى‌نمايد كه تفسير نخستين واضحتر است، به سبب به كار رفتن يمين براى اهل بهشت در نصوص اسلامى.

ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ «چه اصحاب ميمنه‌اى!» و در اين تعبير اشاره‌اى به تفخيم و بزرگداشت است، و مقصود از آن تمايزى است كه ميان اينان و اصحاب شمال (چپ) از لحاظ پاداش بزرگ وجود دارد.

[٩] وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ «و اصحاب چپ.» گفته‌اند: اعراب طرف شمال (چپ) را شؤم مى‌نامند و آن را نحس و شوم مى‌دانند، و مى‌گويند: فلان شأمة يعنى فلانى در طرف چپ است و دست چپ را شؤمى مى‌خوانند.

پس مراد از اصحاب المشأمة آن كسان است كه در قيامت نامه اعمالشان را به دست چپشان مى‌دهند تا معلوم شود كه آنان از اصحاب آتش‌اند.

به قولى معنى آن اصحاب شؤم و نحس است.

ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ «چه اصحاب مشئمه‌اى!»/ ٣٨٩ اين بيم دادن دليل بر عذاب سختى است كه براى ايشان آماده شده است، و شايد حكمت اين تهديد در اين جا و آن جا جدا كردن دو گروه به صورت نهايى از يكديگر است على رغم آميزشى كه در دنيا با يكديگر داشته‌اند، چه ممكن است كه پسرى از اينان باشد و پدرش از آنان، ولى در سرنوشت آخرت با يكديگر شريك نيستند، بلكه فاصله ميان آنان دورتر از فاصله آسمان تا زمين است.

از آيات قرآنى متعددى چنين مفهوم مى‌شود كه هدف ژرفتر كردن جدايى ميان اهل صلاح و اهل فلاح از يكديگر است، چه اگر انسان از اين جدايى خبر نداشته باشد، طبيعى است كه در سراشيبى فساد فرومى‌افتد، و آن به سبب جاذبه مادّى آن است و اين كه سقوط به قرارى نياز ندارد و معمولا در غيبت صاحب آن و