تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠٩ - شرح آيات

امير المؤمنين عليه السّلام چنين آمده است: «سبقت مخصوص پنج كس است: من سابق عربم و سلمان سابق ايرانيان و صهيب سابق روم و بلال سابق حبشيان و خباب سابق نبطيان». [١٤]/ ٣٩٢ در حديثى به جا مانده از رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آمده است كه گفت: «آيا مى‌دانيد كه چه كسان در رسيدن به سايه خدا در روز قيامت از سابقونند؟ گفتند

نمى‌دانيم و خدا و رسول او داناترند، پس گفت: آن كسانند كه چون حق را به ايشان بدهند مى‌پذيرند، و چون آن را از ايشان بخواهند مى‌بخشند، و در حق مردم چنان مى‌كنند كه در حق خود». [١٥] با آن كه تطبيق حديث بر اين آيه غير آشكار است، ما را به امتيازات سابقون به صورت كلى هدايت مى‌كند.

[١١- ١٢] أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ* فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ‌ «آنان مقرّبانند* در باغهاى نعمت.» بزرگترين جزا و پاداش سابقان نزديكى به ربّ العزة است، و در آن كرامت بزرگى جلوه‌گر مى‌شود كه براى آنان در باغهاى نعمت بهشت آماده شده است.

[١٣- ١٤] ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ* وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ‌ «گروهى از پيشينيان* و اندكى از پسينيان.» ثلّة به معنى پاره و گروه است، ولى اولين و آخرين كيانند؟ بعضى گفته‌اند كه مقصود گذشتگان از امتهاى ديگر پيش از اسلام است كه شماره آنان از آن روى بيشتر است كه پيامبران بسيار داشته‌اند، در صورتى كه سابقون در امت اسلامى كه تنها با يك پيغمبر در ارتباط بودند شماره اندك دارند، و گويا چنان پنداشته‌اند كه سابقون جز كسانى از اصحاب يك پيغمبر نيستند كه در ايمان آوردن به او بر ديگران سبقت داشته‌اند.