تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٥ - شرح آيات

متكى بر حكمت و علم است كه خدا درباره آن مى‌گويد نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ‌ «درجات هر كس را كه بخواهيم بالا مى‌بريم، و پروردگارت حكيم عليم است». [١٣٠] پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلم گفت: «دو جنت از نقره است، بناى آن و آنچه در آن است، و دو جنت از طلا، بناهاى آن و آنچه در آنها است»، [١٣١] و امام صادق عليه السّلام در خطاب به كسى گفت: «نگوييد كه بهشت يكى است، در حالى كه خدا مى‌گويد وَ مِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ‌ و نگوييد يك درجه، در صورتى كه خدا مى‌گويد بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ‌ «درجاتى بعضى برتر از بعضى ديگر»- و سپس اضافه كرد- تفاضل قوم به اعمال است. [١٣٢] ولى اختلاف درجات و تفاضل اثرى/ ٣٥٩ از حسد يا بغضى در ميان مؤمنان به وجود نمى‌آورد، و اين بر عكس حالت دنيا است كه غنى بر فقير برترى مى‌فروشد، يا عالم بر جاهل، يا حاكم بر محكوم، و پروردگار ما گفته است وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى‌ سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ‌ «و كينه‌اى را كه در دلهاى ايشان بود، بركنديم و اكنون همچون برادرانى بر تختها رو به روى يكديگر نشسته‌اند»، [١٣٣] و به آنچه خدا قسمت ايشان قرار داده خرسندند، چه مى‌دانند كه اين به حكمت او است و آنان خود كسانى هستند كه چنين وضعى را براى خود فراهم آورده‌اند.

رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلم در سفارش خود به ابو ذر رضى اللَّه عنه چنين گفت: «اى ابو ذر! فاصله درجه در بهشت همچون فاصله ميان آسمان و زمين است! و بنده چشمش را بالا مى‌برد و نورى به آن مى‌خورد كه نزديك است چشم او را از كار بيندازد، و جزع و فزع مى‌كند و مى‌گويد كه: اين چيست؟! و به او گفته مى‌شود كه نور برادر تو است، و او مى‌گويد: برادرم فلان! كه در دنيا با هم كار مى‌كرديم، و آيا او اين‌