تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٥٧ - شرح آيات
. [١١٤] وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ «و پديدارتان سازيم در آنچه نمىدانيد.» پس به همان گونه كه خدا نسلى را جايگزين نسل از بين رفته مىسازد، نسل گذشته را در صورتى تازه آشكار مىسازد كه چيزى از آن دانسته نيست و آن به وجود آمدن در آخرت است. و آيه بدين گونه چنين به ما القا مىكند كه كار تبديل نسلها بر وجود تدبيرى حكيمانه در نظام آفرينش است كه به نوبه خود ما را به آن هدايت مىكند كه پروردگار ما سبحانه و تعالى نسل گذشته را معدوم نمىكند، بلكه صورت وجودى ديگرى به آن مىبخشد، چه او حكيم است، و به همين گونه نسل جديد را به عبث و بيهوده پديد نمىآورد بلكه براى آزمايش آن چنين مىكند. و دنيا همچون تالار امتحانى است كه گروهى پس از گروه ديگر به آن داخل مىشوند، و كسانى كه از آنجا بيرون مىروند، براى رسيدگى به حسابشان چنين مىكنند، به همان گونه كه وارد شوندگان براى امتحان به آن درمىآيند.
شايد معنى آن باشد كه حقيقت انسان پس از مرگ تغيير نمىپذيرد، بلكه فقط شكل ظاهرى او تغيير مىكند، از آن جهت كه به زندگى ديگر انتقال يافته است كه مقياسها در آن تغيير كرده و چيزى از آن نمىدانيم.
[٦٢] نادانى انسان از اين كه پس از مرگ به كجا مىرود، دليل بر آن است كه آفريدهاى تدبير شده است و نمىتواند در نفس خود تصرف كند، و علم وى به آفرينش اول خودش براى اثبات بعث كفايت مىكند. و آن كس كه او را از نطفهاى فراهم آمده در منى ترشح شده به وجود آورد، بر آن قادر است كه چون واقعه قيامت وقوع پيدا كند، او را برانگيزد و براى رسيدگى به حسابش آماده سازد.
وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولى فَلَوْ لا تَذَكَّرُونَ «و شما كه از ايجاد و آفرينش نخستين دانا و آگاه شديد، چرا همان را به ياد نمىآوريد؟» انسان نمىتواند منكر اين قدرت خدا شود كه در آفرينش اول همه زندگان
[١١٤] - الإسراء/ ٤٨ تا ٥١.