تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٧٣ - شرح آيات

است.» يعنى در نامه‌ها و كتابها وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً* اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى‌ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً «و نامه هر كس را بر گردن او افكنديم، و براى او در روز قيامت به صورتى درمى‌آوريم كه آن را همچون كتاب و نامه‌اى سرگشوده مشاهده كند* (و به او گفته مى‌شود:) بخوان كتابت را كه تو خود امروز براى رسيدگى به حساب خويش بسنده‌اى». [٧١] بعضى اين آيه را بنا بر مذهب جبرى خويش تفسير كرده و چنان پنداشته‌اند كه همه افعال انسان پيشاپيش در كتابى ثبت شده است، و چنين تفسيرى با سياق تناسب ندارد، به همان گونه كه با توجه به آنچه از آزادى انسان مى‌دانيم، در حدود قضا و قدر او نيست.

و قرآن تأكيد مى‌كند كه هيچ گناه يا صواب كوچك و بزرگى نيست كه در آن ثبت نشده باشد.

وَ كُلُّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ مُسْتَطَرٌ «و هر كوچك و بزرگى آن نوشته و مسطور است.» و آن را در سطرهاى آن كتاب مى‌يابند.

اين دو آيه ما را به مفهوم و انديشه مسئوليت رهبرى مى‌كند، و اين كه انسان خود كسى است كه آينده خويش را شخصا از طريق افعال كوچك و بزرگ خود ترسيم مى‌كند، و از آن جهت كه اعمال گم نمى‌شود و به سود يا زيان او در نزد خدا به ثبت مى‌رسد، و آينده اخروى و ابدى او وابسته به زندگى او در دنيا است، پس لازم است كه امانت را با راستى و نيرومندى حفظ كند.

/ ٢٦٩ [٥٤- ٥٥] خدا سوره را كه در آن بيم دادنهاى ترسناك با ترغيب پيوستگى پيدا كرده است تا تخويف و ترساندن به نوميدى و يأس نيانجامد، بلكه انسان با حفظ توازن در ميان خوف از عذاب و اميد به رضاى خدا و قبول توبه و