الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٨ - امور فارق بين حال و تمييز و مشتركات بين آندو

امّا امورى كه ايندو با هم در آنها مشترك و متّفقند عبارتند از:

١- هردو اسم مى‌باشند.

٢- هردو نكره هستند.

٣- هردو فضله مى‌باشند.

٤- هردو در كلام منصوب مى‌آيند.

٥- هردو ابهام در كلام را رفع مى‌نمايند.

و امّا امورى كه موجب افتراق و امتياز ايندو از هم مى‌باشند:

اوّل‌

اوّلين امرى كه باعث امتياز و افتراق ايندو از هم مى‌باشد اينستكه حال جمله مى‌آيد مانند:

جاء زيد يضحك (زيد آمد در حاليكه مى‌خنديد).

شاهد در « يضحك » است كه جمله فعليّه بوده و حال است از « زيد » .

و نيز ظرف حال مى‌آيد نظير:

رأيت الهلال بين السّحاب (هلال را ديدم در حاليكه بين ابر بود).

شاهد در « بين السّحاب» بوده كه ظرف مى‌باشد و حال واقع شده است.

و همچنين جارّ و مجرور حال واقع مى‌شود مثل فرموده حقتعالى:

فخرج على قومه فى زينته‌ ( پس با قومش بيرون رفت در حاليكه زينت داشت). شاهد در « فى زينته» بوده كه جارّ و مجرور مى‌باشد و حال قرار گرفته است.

ولى تمييز صرفا اسم مى‌باشد نه جمله و ظرف و جارّ و مجرور.

شرح‌

قوله: رافعتان للابهام: امّا رافع ابهام بودن تمييز معلوم و روشن است و