الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦٧ - ذكر شاهد براى احتمال تقدير«فى» و«عن»

فقره « فى » يا « عن » مقدّر گرفته شود زيرا اين امر مستلزم تناقض است چه آنكه وقتى بر خالد اثبات رغبت در بناء معالى نمائيم و با گرفتن « فى » در فقره اوّل اين معنا را تثبيت كنيم راضى بودن بكارهاى زشت را از وى نفى كرده و طبق آن بايد در فقره دوّم « عن » را محذوف بدانيم و اگر با گرفتن « فى » در فقره دوّم خشنودى و رضايت باعمال زشت را براى او اثبات كنيم لازمه‌اش آنستكه بناء معالى را از او نفى كرده و قهرا در فقره اوّل بايد « عن » مقدّر باشد چه آنكه مضمون ايندو فقره با هم متناقض بوده و اجتماعشان ممكن نيست پس با گرفتن « فى » در هر دو فقره نمى‌توان بين آندو جمع كرد چنانچه با تقدير « عن » نمى‌توان هردو را از وى نفى كرد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

بايد توجّه داشت كه محلّ « ان » و « انّ » و صله ايندو پس از حذف جارّ از نظر خليل و اكثر نحاة نصب است تا بدين ترتيب آنرا بر غالب مواردى كه اعراب در آن ظاهر است و پس از حذف جارّ مجرور منصوب مى‌باشد محل گردد.

و سيبويه تجويز كرده است كه محلّ مجرور پس از حذف جارّ، جرّ مى‌باشد وى پس از آنكه قول خليل را نقل كرده گفته است:

اگر كسى بگويد: محلّ مزبور مجرور است قول قوى و كلام متينى را اظهار كرده و براى آن در كلمات عرب نظائرى هست مانند: لاه ابوك كه در اصل للّه درّ ابوك مى‌باشد پس جارّ محذوف لام بوده و پس از حذف مجرور بحالت جرّ باقى مانده است.

سپس مصنّف گويد:

و امّا اينكه جماعتى از ادباء از جمله ابن مالك نقل كرده‌اند كه خليل رأيش اينستكه محلّ مجرور پس از حذف جارّ، جرّ بوده و رأى سيبويه اينستكه نصب مى‌باشد، البتّه سهو و اشتباه است.