الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢٣ - تضعيف رأى ابن الحاج

تضعيف رأى ابن الحاجّ‌

مصنّف در مقام تضعيف رأى ابن الحاجّ مى‌گويد:

آيه سوّم حجّت است بر عليه ابن الحاجّ چه آنكه مخبر عنه در آن نه موصول بوده و نه موصوف.

و امّا آيه چهارم يعنى‌ «ولباس التّقوى ذلك خير» هيچ حجّت و دليل بر عليه ابن الحاجّ نيست زيرا محتمل است كه « ذلك » بدل يا عطف بيان از « لباس التّقوى» بوده و بدين ترتيب بعنوان رابط خبر ذكر شده است.

ابو على فارسى اجازه داده است كه « ذلك » صفت باشد از « لباس التّقوى» و جماعتى كه از جمله ايشان ابو البقاء بوده از وى متابعت نموده‌اند.

ولى حوفى اينكلام را ردّ نموده و گفته است كه صفت نبايد اعرف از موصوف باشد و چون « ذلك » اسم اشاره و « لباس التّقوى» معرّف باضافه است و در محلّش مقرّر شده كه اسم اشاره اعرف از معرف باضافه مى‌باشد.

شرح‌

قوله: و الّذين كذّبوا بآياتنا الخ: آيه (٣٦) از سوره اعراف.

قوله: و الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات‌ الخ: آيه (٤٢) از سوره اعراف.

قوله: انّ السّمع و البصر الخ: آيه (٣٦) از سوره اسراء.

قوله: و لباس التّقوى ذلك خير: آيه (٢٦) از سوره اعراف.

قوله: و الحجّة عليه: يعنى على ابن الحاجّ.

قوله: قوله: و جوّز الفارسى كونه صفة: ضمير در « كونه » به ذلك راجع است.

قوله: و ردّه الحوفى: ضمير مفعولى در « ردّه » به فارسى برمى‌گردد.

متن:

و الثّالث‌

اعادة المبتداء بلفظه، و اكثر وقوع ذلك فى مقام التّهويل و التّفخيم، نحو «الحاقّةما الحاقّة»، «و اصحاب اليمين ما اصحاب اليمين» و قال: