الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦٤ - امتياز تضمين از ديگر انحاء تعديه

قوله: انّه ظرف: ضمير در « انّه » به طريق راجع است.

قوله: بانّه غير مبهم: ضمير در « بانّه » به طريق عود مى‌كند.

قوله: و قوله انّه اسم مبهم: ضمير در « قوله » به ابن طراوه و در « انّه » به طريق برمى‌گردد.

قوله: لكلّ ما يقبل الاستطراق: يعنى هر موضعى كه قابليّت براى عبور و مرور را داشته باشد نه آنكه حتما بالفعل چنين باشد.

قوله: فهو مبهم: ضمير « هو » به طريق راجع است.

قوله: لصلاحيّته لكلّ موضع: ضمير مجرورى در « صلاحيّته » به طريق راجع است.

قوله: منازع فيه: خبر است براى « قوله » .

قوله: بل هو اسم: ضمير « هو » به طريق راجع است.

قوله: لما هو مستطرق: يعنى هر موضعى كه بالفعل راه و محلّ عبور و مرور باشد.

متن: و اهمل النّحويّون هنا ذكر « كى » مع تجويزهم فى نحو « جئت كى تكرمنى» ان تكون « كى » مصدريّه و اللّام مقدّرة و المعنى لكى تكرمنى و اجازوا ايضا كونها تعليليّة و ان مضمرة بعدها و لاحذف مع « كى » الّا لام العلّة، لانّها لا يدخل عليها جارّ غيرها بخلاف اختيها قال الله تعالى‌ «وبشّر الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات انّ لهم جنّات»، «شهد اللّه انّه لا اله الّا هو» اى بانّ لهم و بانّه‌ «وترغبون ان تنكحوهنّ» اى فى ان او عن، على خلاف فى ذلك بين المفسّرين.

ترجمه:

مصنّف مى‌گويد:

علماء علم نحو در اينمقام « كى » را ذكر نكرده و نگفته‌اند كه با لفظ « كى » همچون « ان » و « انّ » حذف جارّ قياسى است با اينكه ايشان در مثل: جئت كى تكرمنى (آمدم بجهت اينكه مرا اكرام كنى) تجويز كرده‌اند كه « كى » مصدريّه بوده و لفظ « لام » مقدّر باشد و معناى آن را « لان تكرمنى»