الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦١ - امتياز تضمين از ديگر انحاء تعديه

« قد ينقل» يعنى قد يتعدّى الفعل.

قوله: لا يألونكم خبالا: آيه (١١٨) از سوره آل عمران.

قوله: انبئهم باسمائهم‌ الخ: آيه (٣٣) از سوره بقره.

قوله: نبّئونى بعلم: آيه (١٤٣) از سوره انعام.

متن:

السّابع‌

اسقاط الجار توسعا نحو: و لكن لا تواعدوهنّ سرّا، اى على سرّ اى نكاح.

أعجلتم امر ربّكم اى عن امره، «واقعدوا لهم كلّ مرصد» اى عليه.

و قول الزّجاج انّه ظرف، ردّه الفارسى بانّه مختصّ بالمكان الّذى يرصد فيه، فليس مبهما و قوله:

اى فى الطّريق.

و قول ابن الطّراوة، انّه ظرف، مردود ايضا بانّه غير مبهم.

و قوله: انّه اسم لكلّ ما يقبل الاستطراق فهو مبهم لصلاحيّته لكلّ موضع، منازع فيه، بل هو اسم لما هو مستطرق.

و لا يحذف الجارّ قياسا الّا مع انّ و ان.

ترجمه:

امر هفتم‌

امر هفتم عبارتست از اسقاط حرف جرّ از باب توسّع در فعل مانند:

و لكن لا تواعدوهنّ سرّا ( لكن با ايشان در خفا وعده نگذاريد).

در صل لا تواعدوهنّ على سرّ بوده سپس « على » را از ابتدائش اسقاط نمودند.

كلمه « سرّ » در اينجا بمعناى « نكاح » مى‌باشد.

و نيز مانند:

أعجلتم امر ربّكم‌ ( آيا در امر پروردگار خود شتاب نموديد).