الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٥ - مقاله زمخشرى

للمتنى المذكورة، او لاخرى محذوفة.

ترجمه:

حكايت‌

حكايت شده در حضور ابن ابرش كه از ادباء بنام مى‌باشد از ابن اخضر سؤال شد كه چرا كلمه « مقالة » در قول نابغه منصوب است.

يعنى: رسيده است بمن كه تو مرا سرزنش و ملامت كرده‌اى بجهت آنكه شنيده‌اى من تو را هجو نموده‌ام در حاليكه من بتو درود گفته و عبارت « ابيت اللّعن» يعنى منع كردى و ناخوش داشتى از اينكه بجاى آورى امرى را كه لعن كرده شوى را بكار برده‌ام.

و بايد بدانى كه اين سخن (يعنى اينكه من تو را هجو نموده‌ام) كلامى است كه تنك و كر مى‌شود از آن گوشها.

اين گفتار را كه تو گفته‌اى عنقريب به نابغه ذبيانى خواهم رسيد و وى را بجهت بازگو نمودنش بتو آن را مكافات خواهم كرد و چنين سخنى از جانب تو بفزع مى‌اندازد همچو من را.

ابن اخضر در جواب سؤال گفت:

يعنى: زمانيكه در ميان قوم و طائفه‌اى بودى با بهترين ايشان معاشرت و مصاحبت نما و هرگز با افراد پست و دون مجالست مكن زيرا هم‌نشينى با شخص پست ترا پست مى‌نمايد.

ابن اخضر در ضمن اينكه بيت مذكور را انشاد كرد جواب سؤال را داد زيرا با مضمون اين بيت بسائل فهماند كه كلمه « مقاله » در بيت نابغه ذبيانى بواسطه مجاورت با لفظ « ان قد قلت» پست شده و از آن كسب بناء كرده و بدين ترتيب مبنى بر فتح مى‌باشد.