الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٠٩ - مقاله زمخشرى
الصّدر مىباشد و لفظ « صبيحة » نيز در اثر اضافه اينمعنا را از آن كسب كرده است از اينرو تقديمش بر مبتداء يعنى « سفرك » لازم مىباشد.
و نيز تقديم مفعول در مثل: غلام ايّهم اكرمت (غلام كداميك را اكرام نمودى) واجب است زيرا همانطورى كه گفتيم كلمه « اىّ » استفهاميّه صدارت داشته لذا غلام نيز كه بآن اضافه شده اين خصوصيّت را كسب كرده در نتيجه بر فعل و فاعل يعنى « اكرمت » لازم است مقدّم گردد.
و نيز كلمه « من » جارّه و مجرورش در مثل: من غلام ايّهم انت افضل (تو از غلام كداميك با فضليتتر هستى) لازمست زيرا طبق آنچه گفتيم كلمه « اىّ » استفهاميّه و لازم الصّدر است از اينرو غلام نيز كه بآن اضافه شده و مجرور « من » قرار گرفته در اثر اضافه اين امتياز را دارا گشته و بر متعلّقش يعنى « افضل » لازم است مقدّم شود.
و نيز رفع كلمه « اب » در مثال: علمت ابو من زيد (دانستم زيد پدر كيست) واجب است زيرا علمت بواسطه « من » استفهاميّه از عمل معلّق شده در نتيجه در دو مفعولش كه « اب » و « زيد » باشد عمل نصبى نكرده لاجرم رفع « اب » بنابر مبتدائيّت و يا خبريّت واجب و لازم مىباشد و بهمين معنا اشاره دارد كلام برخى از فضلاء يعنى شيخ امين الدّين عروضى، وى مىگويد:
|
عليك بارباب الصّدور فمن غدا |
مضافا لارباب الصّدور تصدّرا |
|
|
و ايّاك ان ترضى صحابة ناقص |
فتحبط قدرا من علاك و تحقرا |
|
|
فرفع ابو من ثمّ خفض مزمّل |
يبيّن قولى مغريا و محذّرا |
يعنى: ملازم از باب و صاحبان بلند درجه باش، پس كسيكه صبح نموده در حاليكه به ارباب بلند مقام نسبت داده شده باشد او نيز بلندمرتبه و رفيع المقام محسوب مىشود.
و حذر كن از اينكه با افراد دون و پست همنشينى گزينى چه آنكه اين مصاحبت و همنشينى از قدر و منزلتت كاسته و موجب كوچكى و حقارتت مىگردد.