الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٢ - رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى

ترجمه:

يازدهم‌

يازدهم از اشيائى كه به رابط محتاج هستند عبارتند از الفاظى كه در مقام تأكيد ابتداء و جلوتر از الفاظ ديگر ذكر مى‌شوند و رابط اينها نيز صرفا ضميرى است كه در لفظ آورده مى‌شود مانند:

جائنى زيد نفسه (آمد زيد نزد من خودش).

شاهد در « نفسه » است كه در مقام تأكيد قبل از ديگر الفاظ تأكيد بايد آورده شود و رابطش در اينمثال ضميرى است كه آنرا به « زيد » مرتبط مى‌سازد.

و مانند دو مثال:

جائنى الزّيدان كلاهما (آمدند دو زيد نزد من هردو آنها) و جائنى القوم كلّهم (آمدند آنگروه نزد من تمامشان).

شاهد در « كلاهما » و « كلّهم » است كه از الفاظ اوّل در مقام تأكيد بحساب آمده و رابط آنها به مؤكّد ضميرى است كه به « زيدان » و « قوم » برمى‌گردد.

و از همين جا است كه كلام هروى در كتاب « ذخاير » را مى‌توان مردود شمرد.

وى گفته است:

در مثال: جاء القوم جميعا نصب « جميعا » بنابر حال بودن است چنانچه اگر مرفوع خوانده و بگوئيم: جاء القوم جميع بنابر تأكيد مى‌باشد.

وجه مردود بودن اينكلام آنستكه « جميع » را در مورد تأكيد بدون رابط فرض كرده.

چنانچه قول برخى از معاصرين ما نيز مردود مى‌باشد، او گفته:

كلمه « جميعا » در آيه شريفه:

هو الّذى خلق لكم ما فى الارض جميعا ( او كسى است كه براى شما خلق نمود تمام آنچه را كه روى زمين است) تأكيد است براى « ما » .