الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٠ - رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى

ولى بايد بگوئيم كه امر چنين نمى‌باشد زيرا مواضع و موارد عديده‌اى در قرآن آمده كه رابط جمله حاليّه فقط ضمير مى‌باشد مانند آيات ذيل:

١- اهبطوا بعضكم كبعض عدوّ ( فرود بيائيد در حاليكه بعضى از شما دشمن برخى ديگر مى‌باشد).

شاهد در جمله « بعضكم لبعض عدوّ» بوده كه حاليّه مى‌باشد و رابط آن تنها ضمر در « بعضكم » است.

٢- فنبذوه وراء ظهورهم كانّهم لا يعلمون‌ ( پس قرآن را پشت سر انداخته در حاليكه گويا نمى‌دانند).

شاهد در « كانّهم لا يعلمون» بوده كه جمله حاليّه است و رابط آن ضمير جمع مى‌باشد.

٣- و اللّه يحكم لا معقّب لحكمه (خداوند حكم مى‌نمايد در حاليكه بر حكمش هيچ ردّ و تأخيرى نمى‌باشد).

٤- و ما ارسلنا قبلك من المرسلين الّا انّهم ليأكلون الطّعام‌ ( و ما پيش از تو هيچ رسولى را نفرستاديم مگر آنكه ايشان نيز همچون تو غذا مى‌خوردند).

شاهد در جمله‌ «الّاانّهم ليأكلون الطّعام» بوده كه حاليّه است و رابطش ضمير در « انّهم » مى‌باشد.

٥- و يوم القيامة ترى الّذين كذّبوا على اللّه وجوههم مسودّة ( روز قيامت مى‌بينى كسانى را كه بر خدا دروغ مى‌بستند در حاليكه صورتهايشان سياه و ظلمانى است).

شاهد در « وجوههم مسودّة» بوده كه حاليّه بوده و رابطش ضمير جمع در « وجوههم » مى‌باشد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

و گاهى جمله حاليّه در لفظ از ضمير و واو خالى است، در چنين‌