الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٢ - جواب زمخشرى از آيه شريفه در سوره صف

يعنى: اى كسانيكه ايمان آورديد آيا شما را بر تجارتى كه از عذاب دردناك نجات دهم ارشاد و راهنمائى كنم؟ آن اينست كه بخدا و رسول او ايمان آورده و با اموال و جانتان در راه خدا جهاد و كوشش نمائيد و اگر بدانيد اين امر براى شما بهتر است، خداوند گناهان شما را آمرزيده و به بهشتى كه نهرهايش جارى است شما را داخل نموده و به منزلهاى نيكو كه در جنّات عدن هست شما را وارد مى‌كند و اين فوز و رستگارى بزرگى است كه نصيب شما مى‌گردد.

و باز تجارتى ديگر وجود دارد كه شما آنرا خواهان هستيد و آن عبارت است از:

كمك خدا و فتح نزديك براى سپاه اسلام، و بشارت بده اى پيامبر به اهل ايمان.

با توجّه به نقل آيات مى‌گوئيم:

« تؤمنون » جمله خبريّه‌اى است كه مفسّر « تجارة تنجيكم» بوده نه آنكه بمعناى طلب و امر باشد و « يغفرلكم ذنوبكم» جواب است براى استفهام يعنى « هل ادلّكم الخ».

جواب از اشكال اوّل‌

زمخشرى در مقام جواب از اشكال اوّل مى‌گويد:

تخالف فاعل دو فعل هيچ ضررى به عطف نرسانده و نبايد باعث آن شود كه از عطف فعلين بيكديگر صرفنظر نمائيم فلذا گفتن: قوموا و اقعد يا زيد صحيح است با اينكه فاعل « قوموا » جماعتى هستند غير از فاعل « اقعد » كه زيد مى‌باشد.