الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٥ - امورى كه موجب جواز نكره آوردن مبتدا مىباشند

« منه » است يعنى ظرف مستقرّ مى‌باشد در تقدير بوده و مسوّغ ابتداء به نكره قرار داده شده.

و نيز مانند آنچه در كلام اهل زبان آمده:

شرّ اهرّ ذاناب (شرّى عظيم صاحب نيش را به صدا آورد).

شاهد در « شرّ » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و صفتش در تقدير است و آن « عظيم » مى‌باشد.

و همچنين مانند آنچه در كلام شاعر آمده:

يعنى حكم خداوندى كه مغلوب احدى واقع نمى‌شود تو را در وادى ذا المجاز قرار داد و البتّه اينطور مى‌پندارم كه قسم بپدرم براى تو در وادى ذا المجاز خانه‌اى كه شايستگى تو را داشته باشد وجود ندارد.

شاهد در « قدر » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و صفتش در تقدير است و آن « لا يغالب» مى‌باشد.

و امّا صفتى كه در معنا باشد مانند:

رجيل جائنى (مردى كوچك بنزدم آمد).

شاهد در « رجيل » است كه نكره بوده و مبتداء قرار گرفته و مسوّغش صفتى است كه در معنا وجود دارد چه آنكه معناى اين جمله « رجل صغير جائنى» مى‌باشد.

نيز مانند آنچه در قول اهل لسان است كه مى‌گويند:

ما احسن زيدا (چه چيز زيد را نيكو نمود).

و معناى اين عبارت « شيئ عظيم احسن زيدا» مى‌باشد.

شاهد در « ما » بوده كه نكره است و مبتداء واقع شده و مسوّغش متضمّن بودن معنا بر صفت مى‌باشد.

و بايد توجّه داشت كه در ايندو نوع صفتى مقدّر نيست تا از قبيل قسم دوّم يعنى آنجائيكه مسوّغ ابتداء بنكره وصف مقدّر است بگردد.