الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٧ - شرح اعراب اسماء شرط و اسماء استفهام و امثال اينها

شرح‌

قوله: اعلم انّها ان دخل عليها الخ: ضمائر مؤنّث به اسماء الشّرط و الاستفهام راجع است.

قوله: عمّ يتسائلون: آيه (١) از سوره نباء.

قوله: و الّا فان وقعت الخ: كلمه « الّا » يعنى و اگر جار و مضاف بر سر ادات مذكور داخل نشده باشند.

قوله: ايّان يبعثون: آيه (٢١) از سوره نحل.

قوله: فاين تذهبون: آيه (٢٦) از سوره تكوير.

قوله: اىّ منقلب ينقلبون: آيه (٢٢٧) از سوره شعراء.

قوله: فهى منصوبة مفعولا فيه: در صورتيكه واقع بر زمان يا مكان باشند.

قوله: و مفعولا مطلقا: در فرضيكه بر حدث واقع شوند.

قوله: و الّا فان وقع بعدها اسم نكره: كلمه « و الّا» يعنى و اگر بر زمان و مكان و حدث واقع نشوند.

قوله: و لا يقع هذان النّوعان فى اسماء الشّرط: مقصود از « هذان » النّوعان» وقوع اسم نكره و معرفه بعد از ادات مى‌باشد و سرّ عدم وقوع آنستكه اسماء شرط فقط بر سر فعل داخل مى‌شوند.

قوله: و الّا فان وقع بعدها: كلمه « و الّا» يعنى و اگر بعد از آن اسم نكره و يا معرفه واقع نشده باشد.

قوله: فعل قاصر: يعنى فعل لازم.

قوله: و ان وقع بعدها فعل متعدّ: ضمير در « بعدها » به اسماء شرط و استفهام راجع است.

قوله: فان كان واقعا عليها: ضمير در « كان » به فعل متعدّى راجع است و در « عليها » به اسماء شرط و استفهام برمى‌گردد.

قوله: فاىّ آيات اللّه تنكرون: ايه (٨١) از سوره غافر.

قوله: و ايّا ما تدعوا: آيه (١١٠) از سوره اسراء.

قوله: من يضلل اللّه فلا هادى له: آيه (١٨٦) از سوره اعراف.