إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٧٥ - امر چهارم بين ذات و مبادى صفات چه نوع تغايرى لازم است

صاحب فصول «اعلى اللّه مقامه الشّريف» چنين اختيار كرده‌اند كه: اطلاق عناوين عالم و قادر و اشباه آن بر خداوند متعال يا به صورت مجاز است و يا اگر به صورت حقيقت باشد، به نحو حقيقت ثانويّه‌اى است كه در اثر نقل‌ حاصل شده و الا نبايد با حقيقت اوّليّه، الفاظ مذكور بر خداوند اطلاق شود زيرا در صدق مشتق، لازم است كه بين مبدأ و ذات، مغايرت باشد و در محلّ بحث، صفات پروردگار، عين ذات او هست و هيچ‌گونه مغايرتى وجود ندارد و اتّفاق قائم شده كه بايد بين (ذات و مبدأ) مغايرت وجود داشته باشد لذا بايد از حقيقت اوّليّه صرف نظر كرد و اطلاق صفات مذكور بر خداوند متعال يا عنوان مجاز داشته باشد يا عنوان نقل.

قوله: «و منه قد انقدح ما فى الفصول من الالتزام بالنّقل او التجوّز ...».

مصنّف «ره» فرموده‌اند از بيان ما فساد كلام صاحب فصول روشن شد كه:

عناوينى مانند عالم و قادر را بر خداوند متعال به نحو حقيقت اوّليّه اطلاق نموده‌اند كه هيچ‌گونه مجاز و نقلى هم مطرح نيست.

سؤال: اينكه مى‌گويند اتّفاق قائم شده كه بايد بين ذات و مبدأ مغايرت باشد، اگر مقصود شما از تغاير، مغايرت حقيقى و خارجى هست، اين مطلب را قبول نداريم و دليلى هم برآن وجود ندارد.