إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٨٦ - اخبار

يا كامل نيست و روايات مذكور، نفى وصف صحّت و كمال مى‌كنند- نه نفى حقيقت- و اتّفاقا استعمال اين نوع تركيبات- لا صلاة الا بفاتحة الكتاب- بسيار شايع است.

جواب: توجيهات مذكور، خلاف ظاهر است بلكه ظاهر، اين است كه آن آثار بر مسمّيات بار شده و حتّى روايتى كه مى‌گويد «لا صلاة الا بفاتحة الكتاب» ظاهرش اين است كه نفى حقيقت مى‌كند. چرا و به چه دليل ما آن را حمل بر نفى صحّت كنيم و كلمه «صحيح» را مقدّر بگيريم. آرى اگر قرينه‌اى باشد ما كلام را برخلاف ظاهر، حمل مى‌كنيم امّا در مواردى كه قرينه‌اى وجود ندارد، اصل اوّلى اين است كه ما اثر را بر ظواهر مترتّب نمائيم.

قوله: «بل و استعمال هذا التّركيب فى نفى الصّفة ممكن المنع حتّى فى مثل لا صلاة لجار المسجد الا فى المسجد ...».

مصنّف «ره» جواب اصلى از اشكال مذكور را بيان كردند امّا در عبارت مذكور، كلمه «بل» استعمال كرده و نكته‌اى بيان نموده‌اند كه:

در تركيباتى نظير «لا صلاة الا بفاتحة الكتاب» و حتى «لا صلاة لجار المسجد الا فى المسجد» كه مى‌گوئيد نفى صفت- صحّت يا كمال- شده، شما اشتباه كرده‌ايد و استعمال تركيبات مذكور در نفى صفت ممكن المنع است و در موارد مذكور هم نفى حقيقت شده.

توضيح ذلك: در مثالهائى نظير «لا صلاة لجار المسجد ...» خارجا مى‌دانيم كه نفى كمال شده يعنى همسايه مسجد اگر نمازش را در خانه هم بخواند صحيح است ولى كمال نمازش به اين است كه در مسجد بخواند مع ذلك مصنّف فرموده‌اند عبارت مذكور در نفى كمال استعمال نشده و صفت «كاملة» مقدّر نيست زيرا:

روايت در بيان مبالغه است و اگر از ابتداء چنين تعبير كنند «لا صلاة كاملة لجار