إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢١٧ - امر سوم

الف: قسم پنجم‌ هيچ‌گونه ارتباطى به تسميه و موضوع له الفاظ عبادات ندارد.

ب: قسم سوّم كه داراى دو فرد به نام شرط الفرد و جزء الفرد بود، اين هم اصلا مدخليّتى در تسميه ندارد مثلا خواندن نماز در مسجد، يا در حمّام يا تكرار و عدم تكرار بعضى از اذكار مستحب، تأثيرى در تسميه صلات ندارد.

ج: امّا قسم اوّل و دوّم يعنى شرط الماهيّت و جزء الماهيّت: مصنّف، ابتداء فرموده‌اند: ممكن است كسى بگويد «شرط» هيچ دخالتى در موضوع له و تسميه ندارد بلكه فقط جزء الماهيّت مدخليّت دارد مثلا نماز عبارت است از همان اجزاء- تمام الاجزاء- كه عنوان صحيح برآن منطبق شود خواه داراى شرائطى مانند طهارت باشد يا نباشد البتّه نه اينكه نماز بدون طهارت، باطل نباشد بلكه مى‌گوئيم طهارت در موضوع له و تسميه صلات دخالتى ندارد. ابتداء مصنّف احتمال مذكور را بيان نموده ولى در پايان، عدول نموده و فرموده‌اند:

«لكنّك عرفت‌ انّ الصّحيح اعتبارهما فيها».

قول صحيح، اين است كه:

شرط الماهيّت هم مانند جزء الماهيّت در تسميه و موضوع له دخالت دارد.

مى‌دانيد ما- صحيحى‌ها- گفتيم نمى‌توان قدر جامعى كه داراى نام مشخّصى باشد، براى موضوع له الفاظ عبادات تعيين نمود بلكه از آثار عبادات، موضوع له آنها را