پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٠ - چند نكته درباره حادثه قتل عثمان

در تاريخ آمده است كه عثمان در مقابل اين سخن تسليم شد؛ ولى تقاضا كرد كه در مورد مدينه فقط سه روز به او مهلت داده شود. امام عليه السّلام فرمود: مانعى ندارد و از نزد عثمان بيرون آمد و به مردمى كه در انتظارش بودند آن چه را گذشته بود خبر داد و قراردادى ميان آن‌ها و عثمان مرقوم داشت كه در آن عثمان سه روز مهلت داده شده بود تا حقوق پايمال شده را به جايگاه اصليش برگرداند و فرماندارانى را كه مورد نفرت مردم بوده‌اند، عزل كند. از او در اين نامه عهد و پيمان بسيار محكمى گرفت و گروهى از مهاجران و انصار را گواه آن قرار داد؛ به دنبال آن، مردم دست از عثمان كشيدند و به سراغ كارشان رفتند به اميدى كه به زودى به عهد و پيمان خود وفا كند؛ غافل از اين كه او مى‌خواست در اين سه روز آماده نبرد با مخالفان گردد و سلاح جمع‌آورى كند و او لشكر عظيمى از بردگان خمس (خمس غنايم) آماده ساخت. هنگامى كه سه روز گذشت، ديدند همه چيز بر سر جاى خود مانند سابق است و همين امر، باعث شورش شديد مردم بر ضدّ عثمان شد؛ شورشى كه ماجرايش طولانى است و به كشته شدن عثمان انجاميد. جالب اين است كه تمام آن چه گفتيم، طبرى مورّخ معروف در تاريخ معروف خود نقل كرده است. [١]

چند نكته درباره حادثه قتل عثمان‌

درباره قتل عثمان و حوادث قبل و بعد از آن، مطالب بسيارى است كه ما در مجلدات قبل، در تفسير خطبه‌هاى متعددى به بسيارى از آن‌ها اشاره كرده‌ايم و در اين جا نيز لازم است به چند نكته اشاره كنيم:

١- بى ترديد، قتل عثمان حادثه ناگوارى بود؛ چرا كه پيامدهاى سوئى براى مسلمين داشت و همان گونه كه در روايتى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله پيش بينى شده بود، سبب گرديد كه اختلافات زيادى ميان مسلمانان بروز كند و خون‌هاى زيادى ريخته شود؛ هر چند مقصّر اصلى در اين حادثه، شخص عثمان و ياران و همكاران او بودند كه حكومت اسلامى را از

[١] تاريخ طبرى، جلد ٣، صفحه ٤٠٤، حوادث سال ٣٥ ق.