پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠ - ترجمه

امام عليه السّلام در اين اوصاف به نظم قانونى قرآن اشاره مى‌كند كه اصول كلى حلال و حرام را به طور كامل نشان داده و طرق مبارزه با بيمارى‌هاى اخلاقى و مفاسد اجتماعى را ارائه كرده و در پايان فرموده است: هر چه بخواهيد در قرآن است و به راستى تا انسان با قرآن آشنا نشود عمق اين سخنان را درك نمى‌كند.

آرى! درمان انواع بيمارى‌هاى اخلاقى و انحرافات فكرى و مشكلات اجتماعى در قرآن است و در واقع، آن كس كه قرآن دارد و با قرآن همراه است همه چيز دارد؛ همان گونه كه امام عليه السّلام در خطبه ديگرى مى‌فرمايد:

«و اعلموا أنّه ليس على أحد بعد القرآن من فاقة و لا لأحد قبل القرآن من غنى؛ بدانيد هيچ كس با داشتن قرآن فقر و بيچارگى ندارد و هيچ كس بدون قرآن، غنى و بى‌نيازى نخواهد داشت». [١] به همين دليل، جامعه نيمه وحشى عصر جاهليّت كه در نهايت فقر و بدبختى از نظر اخلاقى و اقتصادى و اجتماعى زندگى مى‌كردند، در سايه تعليمات قرآن به اوج افتخار و قدرت در دين و دنيا رسيدند.

بعضى از شارحان نهج البلاغه اين اوصاف ده گانه را مربوط به اسلام دانسته (نه قرآن) و ضميرهاى اين جمله‌ها را به آن باز گردانده‌اند؛ گرچه از نظر نتيجه تفاوت چندانى در كار نيست، ولى با توجه به اين كه عين اين تعبيرات در خطبه‌هاى ديگر نهج البلاغه درباره قرآن آمده معلوم مى‌شود كه منظور بيان اوصاف قرآن است؛ هر چند كلمه قرآن در متن خطبه نيست. [٢]

(١) خطبه ١٧٦.

(٢) مرحوم علامه شوشترى در شرح نهج البلاغه مى‌گويد: «گويا واژه قرآن يا «كتاب انزله» از نسخه موجود نهج البلاغه ساقط شده. (بهج الصباغه، جلد ١٣، صفحه ٣٣).