پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥ - ترجمه

مقامات آن‌ها را اين گونه بيان مى‌فرمايد: «پيشوايان دين (امامان معصوم) مدبّران الهى بر مردمند و رؤسا و عارفان او بر بندگانش؛ هيچ كس داخل بهشت نمى‌شود، مگر كسى كه آن‌ها را بشناسد و آنان نيز او را بشناسد و هيچ كس وارد دوزخ نمى‌شود، مگر كسى كه آن‌ها را انكار كند و آن‌ها نيز انكارش نمايند» (و إنّما الأئمّة قوّام اللّه على خلقه، و عرفاؤه‌ [١] على عباده؛ و لا يدخل الجنّة إلّا من عرفهم و عرفوه. و لا يدخل النّار إلّا من أنكرهم و أنكروه).

اين تعبير نشان مى‌دهد كه امامان و پيشوايان عليه السّلام از سوى خدا تعيين مى‌شوند؛ نه از سوى مردم و اگر بيعت و انتخابى لازم است براى انسجام كار و پيشرفت امور آن‌هاست.

تعبير به «قوّام» (جمع قائم) اشاره به تدبير امور خلق است و تعبير به «عرفاء» (جمع عريف) اشاره به اين است كه آن‌ها به علت شناختى كه درباره مردم و شرايط زمان و مكان دارند و به مصالح و مفاسد آن‌ها آشنايند، هر كس را در جاى مناسب مى‌نشانند و هر كار را در موقع مناسب انجام مى‌دهند.

جمله «لا يدخل الجنة ...» و «لا يدخل النار ...» تأكيدهايى است بر آن چه در جمله‌هاى قبل گفته شد؛ زيرا هنگامى كه بپذيريم آن‌ها از طرف خدا تعيين شدند، كسى كه آن‌ها را به رسميت بشناسد و آنان اعمالش را صحيح بشناسند به يقين، اهل بهشتند و كسى كه آن‌ها را انكار كند، در واقع، فرمان خدا را انكار كرده، و چنين كسى سزاوار دوزخ است؛ همچنين كسى كه آن‌ها اعمالش را منكر بشمرند او نيز دوزخى است.

بديهى است همه اين تعبيرات با مذهب شيعه سازگار است كه تعيين امام را از سوى خدا به وسيله پيغمبر يا امام پيشين مى‌دانند و او را معيار تشخيص حق از باطل مى‌شمرند و به يقين كسى كه مردم او را با فكر برگزينند و اى بسا خطا كار و ستمكار از آب در آيد داراى چنين مقاماتى نيست. حديث معروف «من مات و لم يعرف امام زمانه‌

[١] «عرفاء» جمع «عريف» به معناى رييس و سرشناس يك قوم است كه همه او را مى‌شناسند و امورشان را تدبير مى‌كند.