پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٤ - شرح و تفسير شايستهترين فرد براى زعامت مردم

من با دو كس پيكار خواهم كرد: نخست آن كس كه چيزى را ادعا كند كه حق او نيست و ديگر، كسى كه از دادن حقى كه بر اوست، امتناع ورزد.

شرح و تفسير شايسته‌ترين فرد براى زعامت مردم‌

همان گونه كه ذكر شد امير مؤمنان، على عليه السّلام اين خطبه را با بيان بخشى از ويژگى‌هاى پيامبر خداوند صلّى اللّه عليه و آله شروع مى‌كند و روى چهار ويژگى انگشت مى‌گذارد؛ مى‌فرمايد: «او (پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله) امين وحى خدا بود، و خاتم پيامبران و بشارت دهنده به رحمت و بيم دهنده از كيفرش» (أمين وحيه، و خاتم رسله، و بشير رحمته و نذير نقمته).

در واقع تمام برنامه‌هاى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در اين چهار وصف خلاصه شده است؛ چرا كه نخستين برنامه آن حضرت، دريافت وحى الهى و رساندن آن به بندگان خدا با نهايت امانت است و ديگر برنامه‌ريزى براى آيينى جاويدان و تا پايان دنيا، سپس ايجاد انگيزه براى اطاعت فرمان خدا از طريق بشارت به رحمت و بيم دادن به عذاب و كيفر او.

اين صفات چهار گانه در آيات مختلف قرآن تأكيد شده و بعضى از آن‌ها مانند بشير و نذير بودن پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بارها اشاره شده است.

*** سپس امام عليه السّلام در ادامه اين سخن به سراغ شرايط امام و خليفه مردم مى‌رود و آن را عمدتا در دو چيز خلاصه مى‌فرمايد: «اى مردم، سزاوارترين كس براى خلافت، تواناترين افراد بر اين امر و داناترين‌شان به فرمان خداست» (أيّها النّاس، إنّ أحقّ النّاس بهذا الأمر أقواهم عليه، و أعلمهم بامر اللّه فيه).

در حقيقت، امام عليه السّلام به دو ركن اساسى كه يكى جنبه علمى دارد و ديگر جنبه عملى اشاره كرده است؛ از نظر علمى بايد از همه آگاه‌تر باشد و از نظر عملى در امر مديريت از همه قوى‌تر. بسيارند كسانى كه عالمند، ولى مدير نيستند و يا مديرند و عالم نيستند و تا