پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٥٥ - ١- فرق ميان «معونه» و «عطا»

در حديثى نقل شده است كه على عليه السّلام از كنار جماعتى از اهل شام كه در ميان آن‌ها «وليد بن عقبه» (همان مرد شرابخوارى كه حدّ شرب خمر نيز بر او جارى شد) بود مى‌گذشت. آن‌ها (آهسته) به آن حضرت دشنام مى‌دادند؛ بعضى شنيدند و به امام عليه السّلام خبر دادند. حضرت ايستاد و به ياران خويش فرمود: آرامش و وقار اسلام و سيماى صالحان را حفظ كنيد. به خدا سوگند! ... و سپس همان جمله ياد شده را با اضافاتى بيان فرمود. [١] قراين تاريخى نشان مى‌دهد، مردم شام ذاتا انسان‌هاى خوبى بودند؛ ولى حاكمان و مربيانى همچون معاويه و بنى اميّه و عمرو عاص و ساير تفاله‌هاى عصر جاهليّت، آن‌ها را به كلى از راه به در كرده بودند.

اين تعبير در ضمن، تأثير رهبرى‌هاى خوب و بد و معلمان صالح و ناصالح را در شكل‌گيرى جوامع بشرى نشان مى‌دهد كه گاه اقوام شايسته را چنان از راه به در مى‌برند كه ناشايسته‌ترين انسان‌ها مى‌شوند.

نكته‌ها

١- فرق ميان «معونه» و «عطا»

در خطبه مزبور امام عليه السّلام فرمود: معاويه به پيروان خود نه معونه‌اى مى‌دهد و نه عطايى (البتّه منظور، افراد عادى است، و گر نه خريدن سران قبايل به وسيله اموال گزاف از سوى معاويه در تواريخ معروف است).

فرق ميان «معونه» و «عطا» در اين است كه عطا چيزى مانند حقوق رسمى است و معونه، كمك‌هايى است كه گهگاه براى آماده ساختن اسلحه يا مركب جهت ميدان جنگ داده مى‌شود.

[١] تاريخ طبرى، جلد ٤، صفحه ٣١. (حوادث سال ٣٧ هجرى).