پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٩ - شرح و تفسير مسير حق را بشناسيد

كنيد. هرگاه نيرويى افزون بر آن داشتيد به سراغ مستحبّات و فضايل برويد؛ زيرا آن چه قبل از هر چيز انسان را به سوى بهشت مى‌برد، اداى فرايض و واجبات است.

ناگفته پيداست، فرايض هم شامل عبادات مى‌شود و هم شامل واجبات ديگرى كه خداوند بر دوش انسان قرار داده؛ در رابطه با خود انسان يا ديگران و يا حتى محيط زندگانى‌اش.

سپس امام عليه السّلام به نكته‌اى اشاره مى‌كند كه گويى دليل بر جمله قبل است؛ مى‌فرمايد:

«خداوند حرام‌هايى قرار داده كه (فلسفه‌اش) بر كسى پوشيده نيست، و امورى را حلال كرده است كه در آن عيبى وجود ندارد» (إنّ اللّه حرّم حراما غير مجهول، و أحلّ حلالا غير مدخول‌ [١]).

اين تعبير اشاره لطيفى است به مصالح و مفاسد احكام شرع كه خداوند حكيم آن‌ها را در واجبات و محرماتش رعايت فرموده است؛ به تعبيرى ديگر گرچه بايد فرمان خدا را در اجراى واجبات و ترك محرمات اطاعت كرد ولى اين اطاعت كوركورانه نيست؛ چرا كه همه واجبات، مصالح مهمى در بر دارد و همه محرمات، مفاسدى دارد كه به خود آن‌ها باز مى‌گردد. قرآن مجيد مى‌گويد: « «يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ»؛ اشياى پاكيزه را براى آن‌ها حلال مى‌شمرد و ناپاكى‌ها را تحريم مى‌كند». [٢] و از آن جا كه در ميان فرايض و احكام اسلام كمتر چيزى به اندازه حرمت و حقوق مسلمانان اهمّيّت دارد، امام عليه السّلام در ادامه سخن، انگشت بر آن مى‌نهد و مى‌فرمايد:

«خداوند احترام مسلمان را از تمام آنچه محترم است برتر شمرده و حفظ حقوق مسلمين را با اخلاص و توحيد پيوند زده و تضمين كرده است» (و فضّل حرمة المسلم على‌

[١] «مدخول» به معناى معيوب از ماده «دخل» (بر وزن نخل) به معناى فاسد شدن چيزى از درون است. اين واژه معانى ديگرى هم دارد؛ از جمله دخول به معناى داخل شدن در محلى است.

[٢] اعراف، آيه ١٥٧.