پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٩ - نكته رگ، رگ است اين آب شيرين، آب شور

امروز با چشم خود مى‌بينيم بسيارى از ربا خواران به انواع حيله‌ها متوسّل مى‌شوند؛ گاه به اسم فروختن اسكناس به اسكناس؛ گاه از طريق «ضمّ ضميمه» يعنى شى‌ء ارزانى را به مال مورد نظر ضميمه كردن و آن را به قيمت‌هاى گزاف فروختن؛ گاهى به نام كارمزد و گاه بيع شرطهاى دروغين يا حق العمل و پورسانت و جريمه دير كرد و بهانه تورم و امثال اين عناوين كاذبه ربا را حلال مى‌شمرند و كار به جايى رسيده كه تحقق حديث معروف پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را كاملا احساس مى‌كنيم كه فرمود:

«يأتي على النّاس زمان لّا يبقى أحد إلّا أكل الرّبا فإن لم يأكله أصابه من غباره‌ [١]؛ زمانى بر مردم مى‌رسد كه ربا دامان همه را مى‌گيرد؛ حتى كسانى كه از آن بر كنارند گرد و غبارش بر دامانشان مى‌نشيند».

به يقين، اين نوع مخالفت با قوانين الهى از مخالفت صريح و آشكار بدتر و خطرناك‌تر است؛ زيرا ممكن است به سرعت در جامعه فراگير شود، بى آن كه به مانعى برخورد كند؛ در حالى كه گناهان آشكار چنين نيست و در يك جامعه مذهبى با موانع زيادى برخورد مى‌كند. افزون بر اين، اين گونه فرار از قانون، گناه مضاعفى است؛ هم گناه ربا خوارى است و هم ريا كارى و بازى با احكام دين.

به تعبير ديگر، در اين نوع فرار از قانون، تنها صورتى از قانون و حكم الهى باقى مى‌ماند؛ بى آن كه محتوا و فلسفه آن وجود داشته باشد؛ مثلا تحريم ربا خوارى به دليل مفاسد زيادى است كه در نظام اقتصادى جامعه به وجود مى‌آيد و سبب فاصله طبقاتى و ثروتمندتر شدن ثروتمندان و فقيرتر شدن فقيران مى‌گردد؛ به همين جهت زشتى آن از زناى با محارم بيش‌تر شمرده شده و به جنگ با خدا معرفى شده است و در احاديث اسلامى، هفت نوع مفسده مختلف براى آن ذكر شده كه در بحث ربا شرح داده‌ايم. [٢] آيا با يك صورت سازى و مثلا اضافه كردن يك سير نبات يا يك قوطى كبريت با يك‌

[١] مستدرك الوسائل، جلد ١٣، صفحه ٣٣٣.

[٢] به كتاب «ربا و بانكدارى» تأليف «آية اللّه العظمى مكارم شيرازى» مراجعه كنيد.