پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٧ - ترجمه

بعضى از شارحان نهج البلاغه در تفسير جمله مزبور و مرجع ضماير ياد شده احتمال ديگرى داده‌اند كه چون قابل ملاحظه نبود و با جمله‌هاى قبل و بعد ناهماهنگ مى‌نمود از آن صرف نظر شد.

آرى، طرفداران اهل بيت عليهم السّلام نخست همچون سيلابى مى‌خروشند و همچون سيل قوم سبأ كاخ‌ها و قصرهاى بنى اميّه را در هم مى‌كوبند و آن‌ها را از اريكه قدرت به زير مى‌كشند؛ سپس در همه جا پراكنده مى‌شوند و همچون چشمه‌سارها سر بر مى‌آورند و از آب زلال عدل و داد، عمران و آبادى مى‌آفرينند.

و در پايان اين قطعه، امام عليه السّلام سوگند ياد مى‌كند و مى‌فرمايد: «به خدا سوگند! آن‌ها (بنى اميّه) بعد از تسلّط و پيروزى همه آن چه را در دست دارند از دست مى‌دهند (ذوب مى‌شوند) آن گونه كه چربى بر روى آتش آب مى‌شود (و از دست مى‌رود)» (و ايم اللّه، ليذوبنّ ما في أيديهم بعد العلوّ و التّمكين، كما تذوب الألية [١] على النّار).

تشبيه مذكور اشاره به اين است كه بنى اميّه گر چه در دوران حكومت خود چاق و فربه مى‌شوند؛ ولى دشمنان آن‌ها همچون شعله‌هاى آتش، آنان را ذوب مى‌كنند و مى‌سوزانند؛ همان گونه كه يك قطعه چربى روى آتش؛ نخست ذوب مى‌شود و سپس مى‌سوزد و كمترين اثرى از آن باقى نمى‌ماند.

شارحان نهج البلاغه در اين كه چه كسانى اين بلا را بر سر بنى اميّه مى‌آورند و به حكومت ظالمانه و ننگين آن‌ها پايان مى‌دهند و انتقام مظلومان را از آن‌ها مى‌گيرند، تعبيرات مختلفى دارند؛ گاه به بنى عبّاس تعبير شده و گاه به شيعيانى كه بر ضد بنى اميّه قيام كردند و ظاهرا هر دو به يك معنا باز مى‌گردد؛ زيرا مى‌دانيم قيام بنى عبّاس، نخست به نام قيام علويين صورت گرفت هر چند در ادامه راه بنى عبّاس مسير آن قيام را تغيير داده و به صورت قيام عبّاسيين درآوردند و آن‌ها نيز مظالم بنى اميّه را تكرار كردند و سرانجام خودشان نيز نابود شدند.

[١] «الية» به معناى دنبه و چربى است.