پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٧ - شرح و تفسير نشانههاى پيشوايان عادل و ستمگر

فيها مرجا). [٥] جمله‌ «و يلبس امورها عليها» اشاره به اين است كه سياست بازان حرفه‌اى، امور را بر مردم مشتبه مى‌كنند به ظاهر براى خون خواهر خليفه مقتول، ولى به منظور دست‌يابى به خلافت، حقايق را بر مردم مشتبه مى‌سازند؛ ظالم را مظلوم و مظلوم را ظالم معرفى مى‌كنند.

و جمله‌ «يبثّ الفتن فيها» كه اشاره به گسترش فتنه‌ها در امت است، نتيجه آن است و جمله‌هاى بعد، جنبه نتيجه‌گيرى دارد كه از يك سو تشخيص حق از باطل مشكل مى‌شود و از سوى ديگر، مردم در ميان امواج فتنه‌ها غوطه‌ور مى‌گردند تفاوت «يموجون ...» و «يمرجون ...» در اين است كه اولى اشاره به درگيرى توده‌هاى عظيم مردم در فتنه‌ها است و دومى اشاره به اختلاط گروه‌هاى حق و باطل در جامعه است؛ به گونه‌اى كه شناخت حق از باطل مشكل مى‌شود.

قابل توجه اين كه آن چه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در اين روايت پيش بينى فرموده بود و امام امير المؤمنين عليه السّلام به شرح آن پرداخت تمام آن بى‌كم و كاست به وقوع پيوست. عثمان و اطرافيان او به دليل مظالم گسترده، مردم را بر ضد خود شوراندند و نتيجه آن قتل عثمان بود و به دنبال آن گروه‌هاى تبهكار و بنى اميه و آل حرب به بهره‌بردارى سياسى از اين حادثه روى آوردند و اختلاف در ميان مردم اوج گرفت؛ حق و باطل به هم آميخته و سيل‌

[٥] از كلمات بعضى از شارحان نهج البلاغه چنين بر مى‌آيد كه اين قسمت را نيز جزو حديث پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله دانسته‌اند ولى با توجه به اين كه حديث فوق در بعضى از منابع معروف (مانند سنن ابن داوود) بدون اين ذيل آمده استفاده مى‌شود كه سخن پيامبر همان قسمت بالاست كه با جمله «الى يوم القيامة» پايان مى‌گيرد.