گشوده خواهد شد!» (و إني أنشدك‌ [١] اللّه الّا تكون إمام هذه الأمّة المقتول، فإنّه كان يقال: يقتل في هذه الأمّة إمام يفتح عليها القتل و القتال إلى يوم القيامة).

گرچه امام عليه السّلام گوينده اين سخن را معرفى نفرموده، ولى روشن است كه او كسى جز پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نمى‌تواند باشد و اين همان پيش بينى دقيقى است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده بود كه مظالم و ستم‌ها سبب كشته شدن عثمان گشت و به دنبال آن- و به بهانه خون عثمان- كشت و كشتار و جنگ و جدال‌هاى عظيمى به وقوع پيوست و آثار و تبعات آن را حتى در عصر خود به سبب اختلافاتى كه در ميان مسلمين باقى مانده مشاهده مى‌كنيم.

شاهد اين سخن، حديثى است كه در سنن ابن داود از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل شده است كه فرمود: «و إنّما أخاف على أمّتي الأئمّة المضلّين و اذا وضع السّيف في أمّتي لم يرفع عنها إلى يوم القيامة؛ من درباره امّتم از پيشوايان گمراه مى‌ترسم؛ زيرا هنگامى كه (به خاطر اين پيشوايان) شمشير در امّت من گذارده شود تا روز قيامت برداشته نخواهد شد». [٢]

*** به دنبال اين سخن، امام عليه السّلام به شرح بيشترى درباره كلام پيامبر پرداخته و مى‌فرمايد:

«امور اين امّت را بر آن‌ها مشتبه مى‌كند؛ فتنه و فساد را در ميان آنان گسترش مى‌دهد؛ به گونه‌اى كه حق را از باطل تمييز نمى‌دهند و به سختى در آن فتنه غوطه‌ور مى‌شوند و به شدّت درهم آميخته و فاسد خواهند شد» (و يلبس أمورها عليها، و يبثّ الفتن فيها، فلا يبصرون الحقّ من الباطل؛ يموجون‌ [٣] فيها موجا، و يمرجون‌ [٤]

[١] «أنشد» (به صورت ثلاثى مجرّد است بر وزن «اقتل») از ماده «نشد» (بر وزن قتل) به معناى يادآورى نمودن و تقاضا كردن است و «انشاد ضالّه» به معناى اطلاع گرفتن از مردم درباره گم شده است.

[٢] سنن ابن داود، جلد ٤، حديث ٤٢٥٢.

[٣] «يموجون» از ماده «موج» در اصل به معناى حركت و چين خوردگى سطح آب بر اثر وزش باد و امثال آن است و به معناى كنايى در كثرت و اضطراب و آشفتگى نيز به كار مى‌رود.

[٤] «يمرجون» از ماده «مرج» (بر وزن خرج يا بر وزن فلج) به معناى مخلوط كردن يا فرستادن و رها كردن است و از آن جا كه اختلاط و به هم ريختگى و رها كردن چيزى به حال خود، سبب فساد مى‌شود، اين واژه به معناى فاسد شدن نيز به كار رفته است.