پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٤ - شرح و تفسير ناتوانى انديشهها در برابر عظمت او

است. آن گاه امام عليه السّلام به حمد و ستايش پروردگار مى‌پردازد؛ حمد و ستايشى بسيار فصيح و بليغ و پر مايه. عرض مى‌كند: «خداوندا سپاس و ستايش مخصوص توست، در برابر آن چه مى‌گيرى و بر آن چه عطا مى‌كنى و بر عافيت و بلايى كه مى‌فرستى» (اللّهمّ لك الحمد على ما تأخذ و تعطي، و على ما تعافي و تبتلي).

اشاره به اين كه در همه حال، تو را حمد و ستايش مى‌كنم؛ چرا كه مى‌دانم از ناحيه توست خير و سعادت؛ اگر نعمتى مى‌بخشى كرامت است و اگر مى‌گيرى عنايت. اگر سلامت و عافيت مى‌دهى، سعادت است و اگر بيمارى و گرفتارى مى‌دهى، آن نيز داراى مصلحت است. كارى بدون حكمت نمى‌كنى و هر چه از سوى توست، رحمت است.

سپس به اوصاف اين حمد مى‌پردازد و شش وصف براى آن ذكر مى‌كند كه با وصفى كه در عبارت قبل ذكر شد هفت وصف مى‌شود و آن را حمد و سپاسى جامع از هر نظر مى‌سازد.

عرض مى‌كند: «حمد و سپاسى كه رضايت بخش‌ترين حمدها نزد تو باشد؛ حمدى كه محبوب‌ترين حمدها در پيشگاه توست؛ حمدى كه برترين حمدها نزد توست.

حمدى كه تمام جهان خلقت را پر كند و تا آن جا كه خواسته‌اى، برسد؛ حمدى كه از تو محجوب و پوشيده نماند و در پيشگاه تو كاستى نداشته باشد؛ حمدى كه عددش پايان نگيرد و در پهنه زمان، فنا در آن راه نيابد» (حمدا يكون أرضى الحمد لك، و أحبّ الحمد إليك، و أفضل الحمد عندك. حمدا يملأ ما خلقت، و يبلغ ما أردت.

حمدا لا يحجب عنك، و لا يقصر دونك. حمدا لا ينقطع عدده، و لا يفنى مدده).

اين حمد و سپاس، جامع‌ترين حمدها است؛ نه زمان محدودى دارد، نه تعداد معين، نه مكان خاصى دارد و نه قصور و حجابى. سراسر زمان و مكان را پر مى‌كند و به پيشگاه حق مى‌رسد و برترين حمدهاست.

اضافه بر اين، حمدى است بر عافيت و بلا و گرفتن و اعطا كه از اين نظر هم جامعيّت‌