پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣١ - پاسخ

و منظور امام عليه السّلام از جمله «و لو اشاء ان اقول لقلت» نيز همين است كه اگر من بخواهم از روى اين حوادث نامطلوب پرده برگيرم مى‌توانم؛ ولى از آن صرف نظر مى‌كنم و از خدا مى‌خواهم شما را به علت اين كوتاهى‌ها و اشتباهات مجازات نكند و ببخشد. [١]

(١) بسيارى از شارحان و مترجمان نهج البلاغه، جمله ياد شده را چنين ترجمه كرده‌اند: اگر من بخواهم چيزى بگويم مى‌گويم: «خداوند گذشته را ببخشد» ولى اين معنا بسيار بعيد است؛ به خصوص اين كه در كلام شيخ مفيد (ره) در كتاب جمل و در كتاب مناقب طبق نقل كتاب تمام نهج البلاغه كلمه «لكن» قبل از «عفا اللّه عما سلف» آمده است؛ بنابر اين مى‌گويم:

«عفا اللّه عما سلف» و اين دعايى است جهت تقاضاى عفو الهى براى آن‌ها؛ به علاوه ارتباط اين جمله با جمله‌هاى قبل نيز همين را اقتضا مى‌كند. (و عده‌اى از شارحان همين معنا را برگزيده‌اند). به كتاب‌هاى معارج نهج البلاغه، تأليف بيهقى، صفحه و بحار الانوار، علامه مجلسى، جلد ٢٩، صفحه ٥٩٩ و شرح حدائق الحقائق بيهقى، جلد ٢، صفحه ٩٤ و شرح مرحوم خويى، جلد ١٦، صفحه ٣٥٩ مراجعه كنيد.