پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٢ - ترجمه

شرح و تفسير كتابى كه همه چيز در آن است‌

امام عليه السّلام در آغاز اين خطبه اشاره كوتاه و پر معنا به وضع زمان جاهليّت، مقارن قيام پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله كرده، مى‌فرمايد: «خدا او را در زمانى فرستاد كه فاصله‌اى از پيامبران پيشين گرفته بود (و امّت‌ها تعليمات آنان را به فراموشى سپرده بودند) ملت‌هاى جهان به خواب عميقى فرو رفته و تار و پود حقايق مبرم (نظام زندگى انسان‌ها) از هم گسسته بود» (أرسله على حين فترة من الرّسل، و طول هجعة [١] من الأمم، و انتقاض من المبرم‌ [٢]).

محتواى اين سه جمله، از قبيل علّت و معلول است. فاصله افتادن در ميان عصر ظهور پيامبران پيشين و پيامبر بعد، سبب غلبه خواب غفلت بر امّت‌ها شد و اين خواب، موجب «انتقاض مبرم» يعنى از هم گسستن تار و پود حقايق و نظام زندگى انسان‌ها گشت و مردم در ظلمت جهل و گناه، گرفتار شدند.

و به دنبال آن مى‌افزايد: «در اين هنگام پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله براى مردم كتابى آورد كه كتب آسمانى پيشين را تصديق مى‌كرد و نورى كه بايد به آن اقتدا شود، (در پرتو آن پيش روند)» (فجاءهم بتصديق الّذي بين يديه، و النّور المقتدى به).

در چنان شرايطى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله دو كار كرد: معارف و احكامى كه در اصول كلّى با معارف و احكام انبياى پيشين هماهنگ بود براى مردم تبيين كرد و ديگر اين كه براى نجات آن‌ها از ظلمات جهل و گمراهى، چراغ پر فروغى فرا راه آن‌ها قرار داد.

سپس به معرفى اين چراغ پرفروغ و اين نور الهى پرداخت؛ مى‌فرمايد: «اين همان قرآن است. آن را به سخن آريد (تا همه چيز را بازگو كند)؛ هر چند هرگز براى شما (نسبت‌

[١] «هجعة» از ماده «هجوع» به معناى خواب شبانه است و از آن جا كه خواب شبانه عميق‌تر مى‌باشد وضع اقوام جاهلى به آن تشبيه شده است.

[٢] «مبرم» از ماده «ابرام» به معناى محكم كردن و تابيدن است در اصل به تابيدن ريسمان گفته شده سپس گسترش يافته و به هر كار محكم و متقن اطلاق مى‌شود.