پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩ - شرح و تفسير از اين سه خوى زشت بپرهيز

نفسه، و أخلص فعله‌ [١]- أن يخرج من الدّنيا، لاقيا ربّه بخصلة من هذه الخصال لم يتب منها).

سپس امام عليه السّلام به شرح اين خصلت‌ها كه عبارتند از: شرك، قتل نفس، تهمت، بدعت و نفاق پرداخته و هر يك از اين امور پنج گانه را در عبارت كوتاهى بيان مى‌كند و مى‌فرمايد:

«همتايى براى خدا در عبادتى كه بر او فرض كرده قرار دهد يا خشم خود را با كشتن بيگناهى فرو نشاند يا كسى را به سبب عملى كه ديگرى انجام داده نكوهش كند. (و او را متّهم سازد).

يا براى به دست آوردن حاجتى كه به مردم دارد بدعتى در دين خدا بگذارد يا مردم را با دو چهره ملاقات كند و در ميان آنان با دو زبان سخن بگويد (و نفاق و دو رويى پيشه كند) در آن چه گفتم بينديش؛ (و بقيه را بر آن قياس كن) چرا كه هر چيز را با مثل و مانندش مى‌توان شناخت» (أن يشرك باللّه فيما افترض عليه من عبادته، أو يشفي غيظه بهلاك نفس، أو يعرّ [٢] بأمر فعله غيره، أو يستنجح حاجة إلى النّاس بإظهار بدعة في دينه، أو يلقى النّاس بوجهين، أو يمشي فيهم بلسانين.

اعقل ذلك فإنّ المثل دليل على شبهه).

به اين ترتيب؛ نخستين گناه بسيار خطرناك، شرك در عبوديّت پروردگار است؛ كارى كه اگر انسان از آن توبه نكند هرگز مشمول عفو الهى نخواهد شد: « «إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ»؛ خداوند هرگز شرك را نمى‌بخشد و كمتر از آن را براى هر كس بخواهد و شايسته بداند مى‌بخشد». [١] ديگر اين كه انسان با ريختن خون ديگرى خشم خود را فرو نشاند همان گونه كه قرآن مى‌فرمايد: « «وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فِيها»؛ هر كس انسان با ايمانى را به قتل برساند كيفر او جهنم است كه جاودانه در آن خواهد ماند» [٢].

بعضى از شارحان نهج البلاغه اين جمله را شامل انتحار و خودكشى نيز دانسته‌اند ولى ظاهر عبارت همان معناى اوّل است و به هر حال بعضى آيه فوق را دليل بر اين مى‌دانند كه قتل بى گناهان سبب مى‌شود قاتل بى ايمان از دنيا برود؛ چرا كه خلود و جاودانگى مخصوص افراد بى‌ايمان است.

در مورد سوّمين وصف كه متّهم ساختن افراد به اعمالى است كه انجام نداده‌اند و در واقع، كشتن شخصيت و ريختن آبروى آن‌هاست. در روايات اسلامى مى‌خوانيم كه اهميّت آبروى انسان به اندازه اهميّت خون اوست.

درباره چهارمين وصف يعنى بدعت‌گزارى در دين خدا براى رسيدن به مال و مقام دنيا همين بس كه از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مى‌خوانيم: «اهل البدع شرّ الخلق و الخليقة، اهل البدع كلاب اهل النّار؛ بدعت گزاران، بدترين خلق خدا هستند، اهل بدعت سگان دوزخيانند!» [٣] و در مورد وصف پنجم يعنى نفاق و دو رويى و دو گويى همين بس كه قرآن مجيد درباره منافقان مى‌فرمايد: « «وَ إِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى‌ شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ»؛ و هنگامى كه افراد با ايمان را ملاقات مى‌كنند مى‌گويند: ما ايمان آورده‌ايم (ولى) هنگامى كه با شيطان‌هاى خود

[١] نساء، آيه ٤٨.

[٢] نساء، آيه ٩٣.

[٣] كنز العمال، حديث ١٠٩٥ و ١١٢٦.