پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٦ - شرح و تفسير اى برتر از خيال و قياس و وهم

گوش شنوا دارد و نه زبان گويا؛ ولى همه نيازهاى او از پيش در همان محيط بسته و ظلمانى و تاريك فراهم شده است.

آن گاه به مرحله تولّد و دوران شير خوارگى در دامان مادر اشاره كرده، چنين مى‌فرمايد: «سپس از جايگاه خود به سرايى كه هرگز آن را مشاهده نكرده بودى و راه به دست آوردن منافعش را نمى‌شناختى فرستاده شدى» (ثمّ أخرجت من مقرّك إلى دار لم تشهدها، و لم تعرف سبل منافعها).

آرى، از آن قرار مكين و جايگاه مطمئن وارد دنيايى مى‌شود كه با هيچ چيز آشنا نيست؛ نه غذاى لازم را مى‌شناسد و نه راه به دست آوردن آن و نه طرز مصرف آن را؛ نه از وسايل پيشرفت آگاهى دارد و نه از موانع آن؛ نه آيين همزيستى را فرا گرفته و نه كار جمعى و گروهى را. اگر دست لطف خداوند دستش را نگيرد و هدايت‌هاى تكوينى او شامل حالش نشود، به يقين به ادامه حيات قادر نيست؛ ولى لطف خدايى كه هر چيزى را كه آفريده به سر منزل مقصودش هدايت مى‌كند به يارى او مى‌شتابد و به حكم غريزه خداداد از راه‌هاى پر پيچ و خم زندگى مى‌گذرد.

لذا در ادامه سخن مى‌فرمايد: «چه كسى تو را براى به دست آوردن غذا به مكيدن پستان مادرت هدايت كرد؟ و چه كسى موارد نيازها و مقصودت را به تو معرفى نمود؟» (فمن هداك لاجترار [١] الغذاء من ثدي أمّك، و عرّفك عند الحاجة مواضع طلبك و إرادتك!).

راستى چه كسى به نوزاد، آموخته كه غذا و مايه حيات تو در پستان مادر است؟ بايد آن را در ميان دست‌هاى كوچكت بگيرى بفشارى و با لب‌هاى كوچكت آن را بمكى و به مقدار نيازت از آن بهره گيرى؟!! چه كسى گريستن را با آن صداى سوزناك به او آموخته كه همه حاجات خود را به وسيله آن اعلام كند؟! تشنگى، گرسنگى، بيمارى، گرما، سرما و نياز به خواب و استراحت را!!

[١] «اجترار» از ماده «جرّ» به معناى كشيدن است.