پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٩ - نكته شگفتىهاى طاووس!

آفريدگار اين مخلوق برسد؟) [١] (فسبحان الّذي بهر [٢] العقول عن وصف خلق جلّاه‌ [٣] للعيون، فأدركته محدودا مكوّنا، و مؤلّفا ملوّنا؛ و اعجز الألسن عن تلخيص‌ [٤] صفته، و قعد بها عن تأدية نعته!).

نكته شگفتى‌هاى طاووس!

هرگاه درست بنگريم همه چيز در جهان آفرينش، عجيب است؛ ولى بعضى از بعضى عجيب‌تر و شگفت‌انگيزتر است كه از جمله آن‌ها طاووس است.

اين پرنده در زيبايى بى‌نظير و به همين دليل، همواره ضرب المثل است. پرهاى او كه به رنگ‌هاى بسيار مختلف و جذّاب و درخشنده رنگ‌آميزى شده در حال عادى به دنبال او بر زمين كشيده مى‌شود؛ ولى آن گاه كه چتر مى‌زند، منظره فوق‌العاده زيبايى پديد مى‌آورد و اگر در برابر جنس ماده باشد اين كار را سريع‌تر انجام مى‌دهد تا او را به سوى خود جلب كند. گر چه پرهاى زيبا و چتر زدن مربوط به جنس نر است، ولى به صورت عروسى در مى‌آيد كه زيباترين لباس‌هاى شب زفاف را پوشيده است.

او از خود لذت مى‌برد و با كبر و غرور راه مى‌رود و گاه قهقهه‌هاى شادى سر مى‌دهد.

[١] طبق تفسير ياد شده تمام ضميرهايى كه در اين جملات است به خلق يعنى «طاووس» بر مى‌گردد و بسيارى از شارحان نهج البلاغه نيز همين گونه فهميده‌اند؛ هر چند بعضى به اجمال و ابهام از آن گذشته‌اند. اين احتمال نيز وجود دارد كه ضمير در جمله «اعجز الالسن عن تلخيص صفته» و همچنين در جمله «عن تأدية نعته» به ذات پاك خدا برگردد. بنابر اين مفهوم جمله چنين مى‌شود: جايى كه عقول از درك اوصاف مخلوقى ناتوانند چگونه مى‌توانند به كنه ذات صفات خالق برسند؟

[٢] «بهر» از ماده «بهر» (بر وزن نهر) به معناى غلبه يافتن و چيره شدن گرفته شده است.

[٣] «جلّاه» يعنى آن را آشكار ساخت و از ماده «جلاء» گرفته شده است.

[٤] «تلخيص» هم به معناى شرح دادن و هم به معناى خلاصه كردن آمده است و در اين جا به معناى اوّل است.